Google+ Ηλεκτρολόγος μηχανικός
Προσοχή: Οι οδηγίες που δίνονται στο παρόν blog πρέπει να εφαρμόζονται από άτομα με εξουσιοδότηση από τον νόμο για την πραγματοποίηση ηλεκτρολογικών εργασιών καθώς και τις απαραίτητες γνώσεις. Μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για όσους πραγματοποιούν τις εργασίες, αλλά και για το κοινό.

Ήλεκτρο ... Ψαχτήρι

Ηλεκτρολογικό σχέδιο κυκλώματος εκκίνησης τριφασικού μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα με αστέρα τρίγωνο

Σχέδιο αυτοματισμού εκκίνησης τριφασικού μοτέρ με αστέρα τρίγωνο.
Το λεγόμενο και βοηθητικό κύκλωμα.


































Τα πιο κοινά μοτέρ που χρησιμοποιούνται ευρέως, κυρίως στην βιομηχανία, με πολύ καλά χαρακτηριστικά ροπής, απλής κατασκευής, αξιοπιστίας και οικονομικής τιμής, είναι τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα. Αναφέρονται και ως ΑΤΚΒΔ : Ασύγχρονος Τριφασικός Κινητήρας Βραχυκυκλωμένου Δρομέα

Το αντιηλεκτροπληξιακό ρελέ ή διακόπτης διαρροής έντασης (Δ.Δ.Ε.) ή R.C.D. relay

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι αυτό της ασφάλειας από ηλεκτροπληξία.

Είναι γενικά αποδεκτό ότι το ρεύμα γίνεται επικίνδυνο για τον ανθρώπινο οργανισμό, όταν η τιμή της έντασής του είναι πάνω από 50 mA. 
Τριφασικό (4Χ40) και μονοφασικό (2χ40)
 αντιηλεκτροπληξιακά ρελέ τύπου AC.
Ο καλύτερος τρόπος για την αποφυγή του κινδύνου είναι η εγκατάσταση ενός τουλάχιστον αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ στην είσοδο της εκάστοτε ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Ο Διακόπτης Διαρροής Έντασης (Δ.Δ.Ε. στα 30 mA) ή ηλεκτρονόμος (ρελέ) ασφαλείας, ή απλά ρελέ όπως λέγεται στην καθομιλουμένη, εγκαθίσταται στον γενικό πίνακα μιας οικίας, πριν από οποιαδήποτε κατανάλωση, μερική ασφάλεια, αμέσως μετά από τον γενικό διακόπτη ή την γενική ασφάλεια.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο σύνδεσης αλέ ρετούρ (aller retour) διακόπτη φωτισμού

δυο διακόπτες ένα φως ή πολλά παράλληλα συνδεδεμένα
Συνδεσμολογία διακοπτών αλέ ρετούρ για φωτιστικό σώμα, με δυο σημεία ελέγχου. 

























Όταν θέλουμε να ελέγχουμε ένα, ή περισσότερα φώτα, από δύο ή πιο πολλά διαφορετικά σημεία, χρησιμοποιούμε διακόπτες αλέ ρετούρ (από τις γαλλικές λέξεις, aller-retour = μετάβαση-επιστροφή), ή διακόπτες εναλλαγής, όπως λέγονται στα ελληνικά.

Λειτουργία τριφασικού μοτέρ σε μονοφασική παροχή με συνδεσμολογία Steinmetz. Υπολογισμός πυκνωτή.

Υπάρχουν περιπτώσεις που θέλουμε να δουλέψουμε ένα τριφασικό μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα σε μονοφασική παροχή ρεύματος. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει, υπό προϋποθέσεις, συνδέοντας κατάλληλα πυκνωτή συγκεκριμένων χαρακτηριστικών.

Με έναν πυκνωτή και την σωστή σύνδεση ο τριφασικός
κινητήρας δουλεύει σε μονοφασική παροχή. 
Το τριφασικό μοτέρ, που θα δουλέψει σε μονοφασική παροχή, πρέπει να είναι μικρής ισχύος. Όχι πάνω από 1 ίππο (0,75 Kw), να δέχεται σύνδεση στα 230 volts, (συνήθως είναι σύνδεση τριγώνου) και να μην απαιτείται υψηλή ροπή κατά την εκκίνησή του. Στην πράξη να πρόκειται για ανεμιστήρα, αντλία ή παρόμοιας συμπεριφοράς φορτίο.

Ο πυκνωτής πρέπει να είναι συνεχούς λειτουργίας, όχι πυκνωτής εκκίνησης, όχι ηλεκτρολυτικός και να αντέχει πάνω από την τάση που θα τον δουλέψουμε (π.χ. να είναι στα 400 με 500 volts).

Ο τριφασικός κινητήρας, που θα συνδεθεί σε μονοφασική παροχή, έχει κατά την κανονική λειτουργία του περίπου το 70% της ροπής που θα είχε αν συνδεόταν στην ονομαστική του τριφασική παροχή, ενώ κατά την εκκίνηση μπορεί να είναι και κάτω από το 20% της ονομαστικής ροπής.

Η συνδεσμολογία που χρησιμοποιείται και φαίνεται στο σχέδιο, λέγεται συνδεσμολογία Steinmetz, από το επίθετο του ανθρώπου που την σχεδίασε.

Σκασμένος πυκνωτής μονοφασικού
κινητήρα στα 35 μF 
Η τιμή της χωρητικότητας του πυκνωτή είναι μεγάλης σημασίας για την ισορροπία των ρευμάτων στα τρία τυλίγματα και την σωστή λειτουργία του μοτέρ.
Για τα 50 hz και τα 230 Volts που έχουμε στην Ελλάδα, ο πυκνωτής πρέπει να είναι τιμής που δίνεται από την απλοποιημένη σχέση :

C(μF) = 70 X P(Kw).

Π.χ. για κινητήρα 0,37 Kwatts πρέπει να συνδεθεί πυκνωτής 70 Χ 0,37 = 25 μF.

Ο γενικός τύπος του Steinmetz δίνεται από τον τύπο :

C(μF) = P(watts) X 1.000.000 / (2 X π X f(hz) X 0,87 X V(volts)^2 X n ).
Το σύμβολο n είναι ο βαθμός απόδοσης του μοτέρ και είναι ένα νούμερο από 0 έως 1.




Το δοκιμαστικό κατσαβίδι του ηλεκτρολόγου.



Το κατσαβίδι του ηλεκτρολόγου.
Ένα μικρό δοκιμαστικό κατσαβίδι.

Το δοκιμαστικό είναι το πιο χρησιμοποιούμενο κατσαβίδι για έναν ηλεκτρολόγο.
Είναι συνήθως το εργαλείο που έχει πάντα μαζί του, πάνω του και το πρώτο που αναζητά.

Ανιχνεύει την παρουσία τάσης στην φάση του δικτύου παροχής της ΔΕΗ αλλά δουλεύει και ως κανονικό κατσαβίδι, κάτι που οι κατασκευαστές δεν συνιστούν.

Όταν ακουμπάμε την πίσω μεταλλική άκρη του κατσαβιδιού με το χέρι μας, ενώ την ίδια στιγμή η μύτη του κατσαβιδιού είναι υπό τάση, περνάει ένα πολύ μικρό ρεύμα, ακίνδυνο, δια μέσου του σώματος μας, προς την γη, με αποτέλεσμα να ανάψει το μικρό λαμπάκι που είναι εντός του διαφανούς περιβλήματος του κατσαβιδιού.
Το λαμπάκι είναι συνδεδεμένο σε σειρά με μια ωμική αντίσταση μεγάλης τιμής.

Κατσαβίδι
Τα τμήματα από τα οποία αποτελείται
το δοκιμαστικό κατσαβίδι
Το δοκιμαστικό κατσαβίδι αποτελείται από τα στοιχεία που φαίνονται στην 2η φωτογραφία.

Από κάτω προς τα πάνω είναι τα εξής:

Ένα κανονικό κατσαβίδι με καλή μόνωση.
Ένα αγώγιμο ελατήριο.
Μια κάψουλα που περιέχει μια αντίσταση κι ένα μικρό λαμπάκι συνδεδεμένα σε σειρά.
Μια μεταλλική, αγώγιμη τάπα.

Πριν την οποιαδήποτε χρήση του πρέπει οπωσδήποτε να το ελέγξουμε σε σημείο που ξέρουμε ότι υπάρχει τάση, όπως μια πρίζα, για να είμαστε σίγουροι για την λειτουργικότητά του. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και κάθε φορά που έχουμε υποψία για την λειτουργία του.

Δύο είναι τα σημεία που πρέπει να προσέχει κανείς περισσότερο κατά την χρήση του:

1. Στο έντονο φως της ημέρας και κυρίως στο φως του ήλιου, δεν φαίνεται καθαρά αν το λαμπάκι είναι  αναμμένο.
2. Σε κύκλωμα μετά από μετασχηματιστή απομόνωσης, ενώ υπάρχει τάση, το λαμπάκι δεν ανάβει σε κανένα από τα άκρα της εξόδους του.

Αν σε μια πρίζα σούκο βάλουμε δυο δοκιμαστικά ταυτόχρονα, ένα στην φάση και το άλλο στον ουδέτερο ή την γείωση, τότε και τα δυο δοκιμαστικά θα ανάψουν! Όχι γιατί ο ουδέτερος ή η γείωση είναι υπό τάση αλλά γιατί από το σώμα μας περνάει ρεύμα στον ουδέτερο ή την γείωση κάνοντας και τα δυο δοκιμαστικά να ανάβουν.

Στην αγορά υπάρχουν και δοκιμαστικά κατσαβίδια που περιέχουν μπαταρία. Με αυτά μπορούμε να κάνουμε περισσότερους ελέγχους, όπως να ελέγξουμε αν μια ασφάλεια είναι καλή (αλλιώς θα χρειαζόμασταν ωμόμετρο ή πολύμετρο), να δούμε τον θετικό πόλο μιας μπαταρίας π.χ. αυτοκινήτου κ.α.
Αυτά τα δοκιμαστικά είναι πιο ευαίσθητα από τα απλά και μπορεί να δημιουργήσουν αμφιβολία για την ένδειξή τους γι' αυτό δεν είναι δημοφιλή.


Συνδεσμολογία διακόπτη φωτισμού κομιτατέρ.

Συνδεσμολογία διακόπτη φωτισμού κομιτατέρ (διπλός διακόπτης) 
Ο διακόπτης κομμυτατέρ (Από την γαλλική λέξη commutateur = μεταγωγικός διακόπτης) ή σωστότερα κομιτατέρ (με ένα μι και γιώτα) είναι ο διακόπτης που χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να ελέγξουμε δυο ή περισσότερους λαμπτήρες που είναι χωρισμένοι σε δυο ομάδες, από το ίδιο σημείο ελέγχου.

Σύνδεση πηνίων τριφασικού μοτέρ σε αστέρα και τρίγωνο. Το ταμπελάκι - πλακάκι του μοτέρ.

Τα πηνία, τα γράμματα που χρησιμοποιούνται
και οι συνδέσεις αστέρα και τρίγωνο  
Όλα τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα μίας ταχύτητας, (ΑΤΚΒΔ : Ασύγχρονος Τριφασικός Κινητήρας Βραχυκυκλωμένου Δρομέα) ανεξαρτήτως των ονομαστικών στροφών και της ισχύος τους, αποτελούνται από τρία χάλκινα μονωμένα σύρματα που περιελίσσονται εντός του στάτη του μοτέρ δημιουργώντας πηνία. Τα πηνία αυτά λέγονται τυλίγματα του μοτέρ.

Το θερμικό και το θερμομαγνητικό ως μέθοδοι προστασίας μοτέρ

Θερμικό κινητήρα. "Κουμπώνει" στο αντίστοιχο ρελέ.

Τα μοτέρ μπορούν να προστατευθούν από υπερφόρτιση, από υπερβολικό ρεύμα, ή από απώλεια μιας φάσης, αν πρόκειται για τριφασικά, με θερμικό ή θερμομαγνητικό στοιχείο προστασίας.

Το θερμικό κάνει μια εξομοίωση της θερμοκρασίας που αναπτύσσει ο κινητήρας χρησιμοποιώντας διμεταλλικά στοιχεία.

Δύο μέταλλα, με διαφορετικό συντελεστή θερμικής διαστολής, είναι κολλημένα μεταξύ τους και όταν ζεσταίνονται, από το ρεύμα που πάει στο μοτέρ και περνάει από μέσα τους, το ένα από τα δυο μακραίνει περισσότερο. Αποτέλεσμα αυτής της διαστολής είναι η μετακίνηση της επαφής προς την μεριά του μετάλλου με τον μικρότερο συντελεστή.

Θερμομαγνητικό κινητήρα 
Τρία ανεξάρτητα διμεταλλικά, ένα για κάθε φάση, ελέγχουν δυο ανεξάρτητες επαφές με ρυθμιζόμενη απόσταση ενεργοποίησης και άρα θερμοκρασίας του μοτέρ.
Η απόσταση διαστολής που οι επαφές αλλάζουν κατάσταση "μεταφράζεται" σε ένταση ρεύματος σε αμπέρ που είναι και αυτό που ρυθμίζουμε.
Το θερμικό πωλείται ανά περιοχή έντασης ρεύματος π.χ. αυτό της φωτογραφίας είναι για μοτέρ από 0,63 έως 1 Α. 
Το θερμικό συνεργάζεται πάντα με το αντίστοιχο ρελέ, ίδιας φίρμας, στο οποίο "κουμπώνει".

 Οι επαφές που αλλάζουν κατάσταση έχουν τα νούμερα 95 - 96 για την N.C. (κλειστή αν όλα είναι εντός ορίων)  και 97 - 98 για την Ν.Ο. ( ανοιχτή αν είναι όλα εντός ορίων).

Η 95 - 96 είναι η επαφή που θα συνδεθεί σε σειρά με το stop του κινητήρα και η 97 - 98 είναι αυτή που "ανάβει" το κόκκινο λαμπάκι ένδειξης πεσμένου θερμικού.

Το reset του θερμικού γίνεται πατώντας το μπλε κουμπάκι ενώ με το κόκκινο κάνουμε δοκιμή των επαφών.
Με το διακοπτάκι test κάνουμε μόνιμη "πτώση" του θερμικού.
Κουτί θερμομαγνητικού μαζί με το set
στεγανοποίησης που πωλείται ξεχωριστά. 
Το διακοπτάκι Η, από την λέξη Hand, το χρησιμοποιούμε αν θέλουμε το reset να γίνεται πατώντας αναγκαστικά το πλήκτρο reset ή αυτόματα μετά την πτώση της θερμοκρασίας του μοτέρ.

Το θερμομαγνητικό κάνει την ίδια δουλειά με το θερμικό αλλά δεν απαιτεί την ύπαρξη ρελέ για τον έλεγχο του μοτέρ η οποία γίνεται από τα πλήκτρα start και stop που διαθέτει.

Οι αντίστοιχες επαφές 95 - 96 και 97 - 98 δεν είναι στο κύριο σώμα του αλλά πωλούνται ξεχωριστά και κουμπώνουν στα πλάγια του θερμομαγνητικού.
Η κύρια διαφορά του με το θερμικό είναι η άμεση διακοπή της τροφοδοσίας του ρεύματος χωρίς να απαιτείται κύκλωμα αυτοματισμού.

Αν θέλουμε να προστατέψουμε μονοφασικό μοτέρ καλό είναι να περάσουμε σε σειρά το ρεύμα λειτουργίας του και από τις τρις επαφές του θερμικού ή του θερμομαγνητικού.




Ο ηλεκτρονόμος ή ρελέ

Ρελέ στον πάγκο.
Λυμένο ρελέ 5,5 KWatt

Το ρελέ, ή ο ηλεκτρονόμος όπως λέγεται στα ελληνικά, είναι στην ουσία ένας ηλεκτρομαγνήτης, που όταν εφαρμοστή στα άκρα του πηνίου του η τάση που είναι κατασκευασμένο να αντέχει, τότε έλκει και συγκρατεί ένα σίδερο, ή πιο σωστά, ένα κομμάτι από αρκετά σιδερένια φύλλα, που είναι μονωμένα μεταξύ τους.
Πελέ στον πάγκο εργασίας.
Λυμένο ρελέ
Στο άκρο του κινητού σιδερένιου τμήματος έχουν προσαρμόσει μία ή συνήθως περισσότερες ηλεκτρικές επαφές, μονωμένες τόσο μεταξύ τους, όσο και ως προς τον ηλεκτρομαγνήτη.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο - κύκλωμα φωτιστικού λάμπας φθορισμού

Ηλεκτρικό σχέδιο σύνδεσης λάμπας φθορισμού





























Λάμπα
Μια λάμπα φθορισμού 18 watts. 
Το ηλεκτρολογικό σχέδιο του κυκλώματος λειτουργίας μιας λάμπας φθορίου φαίνεται στο πιο πάνω σχέδιο.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο aller retour με μεσαίο διακόπτη.

Συνδεσμολογία αλε ρετούρ ( Aller retour ) με μεσαίο διακόπτη για τον έλεγχο φωτιστικού από τρεις θέσεις.


Όταν θέλουμε να ελέγξουμε ένα ή και περισσότερα φώτα, από τρεις ή περισσότερους διακόπτες, χρησιμοποιούμε την συνδεσμολογία αλε ρετούρ με μεσαίο διακόπτη όπως φαίνεται στο σχέδιο.

Υποχρεωτικά σε αυτό το κύκλωμα πρέπει να υπάρχουν δυο ακραίοι αλε ρετούρ διακόπτες και ενδιάμεσα τους όσοι μεσαίοι αλε ρετούρ επιθυμούμε, ανάλογα με το πόσα σημεία ελέγχου θέλουμε.

Σύμβολα ακραίου και
μεσαίου  αλε ρετούρ
διακόπτη 
Χωρίς τον μεσαίο διακόπτη, με δυο θέσεις ελέγχου, το κύκλωμα λειτουργεί όπως φαίνεται εδώ.

Ο μεσαίος διακόπτης, που εδώ φαίνεται με το γράμμα Β, στην μία κατάστασή του ενώνει τον αγωγό 3 με τον αγωγό 4 και τον αγωγό 2 με τον αγωγό 5, όπως φαίνεται με τις κανονικές γραμμές, εντός του διακόπτη, στο σχέδιο.
Στην άλλη κατάστασή του, όταν δηλαδή πατηθεί, ενώνει τον αγωγό 2 με τον αγωγό 4 και τον αγωγό 3 με τον αγωγό 5, όπως φαίνεται με τις διακεκομμένες γραμμές στο σχέδιο.
Οι δυο αυτές επαφές του μεσαίου διακόπτη ελέγχονται ταυτόχρονα με το πάτημα του διακόπτη αλλάζοντας και οι δυο ταυτόχρονα κατάσταση. Αυτό δηλώνει και η διπλή γραμμή που ενώνει τις δυο επαφές.

Στους ακραίους διακόπτες τα καλώδια που συνδέονται είναι τρία ενώ στους μεσαίους τέσσερα.

Ένας μεσαίος διακόπτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως ακραίος αν δεν συνδέσουμε το ένα από τα τέσσερα άκρα του. Αντίθετα ένας ακραίος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μεσαίος. 

Το πολύμετρο και οι λειτουργίες του. Βολτόμετρο, ωμόμετρο, συχνόμετρο, αμπερόμετρο, καπασιτόμετρο.

Benning
Ένα τυπικό ψηφιακό πολύμετρο.

Ένα από τα πιο χρήσιμα όργανα ελέγχου για έναν ηλεκτρολόγο, και όχι μόνο, είναι το πολύμετρο.
Το όνομά του : "πολύμετρο" φανερώνει τις πολλές και διαφορετικές μετρήσεις που έχει δυνατότητα να πραγματοποιήσει.

Ομαλή εκκίνηση τριφασικού κινητήρα βραχυκυκλωμένου δρομέα με χρήση soft starter

Ομαλός εκκινητής (soft starter) για κινητήρα
το μέγιστο 37 Kwatts. 



Τα ασύγχρονα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα είναι τα πιο κοινά μοτέρ που χρησιμοποιούνται σε μεγάλο πλήθος εφαρμογών γιατί είναι απλά στην κατασκευή, αξιόπιστα και οικονομικά.

Η ρύθμιση των στροφών του ρότορα τους δεν είναι δυνατή αν δεν αλλάξει και η συχνότητα της τροφοδοσίας τους. Το εξάρτημα που χρησιμοποιείται γι' αυτόν τον σκοπό είναι το inverter.

Υπάρχουν πολλές περιπτώσεις , που δεν μας ενδιαφέρει ο έλεγχος των στροφών ενός τριφασικού κινητήρα βραχυκυκλωμένου δρομέα, επομένως δεν χρειαζόμαστε ένα "ακριβό" inverter, αλλά επίσης δεν θέλουμε, κυρίως για λόγους κόστους, να περάσουμε 7 αγωγούς, να χρησιμοποιήσουμε τρία ρελέ, συν το χρονικό, για υλοποίηση αυτοματισμού εκκίνησης αστέρα τρίγωνο.

Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει η εναλλακτική λύση της χρήσης, του συγκριτικά φθηνότερου, ομαλού εκκινητή ή soft starter.

Το φυλλάδιο του soft starter. 
Το soft starter χρειάζεται μόνο 4 αγωγούς προς το μοτέρ για να λειτουργήσει, τρεις αγωγοί για τις φάσεις και ένας για την γείωση.

Με την εντολή εκκίνησης και την τροφοδότησή του με τις τρεις φάσεις, ενώνει την μία φάση απευθείας στην έξοδο του με γέφυρα.
Τις δυο άλλες φάσεις  τις ελέγχει, ως προς την τιμή της τάσης τους, με στοιχεία ηλεκτρονικών ισχύος έτσι ώστε σε καθορισμένο και ρυθμιζόμενο χρόνο να φτάσουν στην μέγιστη και κανονική τιμή τους.
Στο τέλος αυτής της διαδικασίας εκκίνησης και οι δυο αυτές φάσεις ενώνονται με ρελέ απευθείας στα τυλίγματα του μοτέρ.

Με άλλα λόγια το μοτέρ συνδέεται κατευθείαν σε συνδεσμολογία τριγώνου και για τα πρώτα
Εσωτερικά του soft starter.
Αριστερά φαίνονται τα ποτενσιόμετρα ελέγχου επιτάχυνσης,
επιβράδυνσης και  ροπής στην πλακέτα ελέγχου.
Στην μέση τα δυο ηλεκτρονικά στοιχεία ισχύος και δεξιά το ρελέ 
δευτερόλεπτα η τάση, και κατά συνέπεια το ρεύμα, περιορίζονται με ελεγχόμενη σταδιακή αύξηση τους.
Συνεπακόλουθα η ροπή και οι στροφές του μοτέρ αυξάνουν σταδιακά έως τις ονομαστικές του στροφές.

Αν η ροπή που χρειάζεται κατά την εκκίνηση για να ξεκινήσει το φορτίο είναι αρκετά μεγάλη, δεν συνιστάτε η χρήση του soft sterter, άλλωστε αυτό είναι το μεγαλύτερο μειονέκτημά του soft starter.
Ο ομαλός εκκινητής ac μοτέρ χάλασε.
Άλλο ένα χαλασμένο soft starter 

Ο αντιστροφέας ή inverter. Ελεγκτής στροφών τριφασικών μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα.

Inverter αντιστροφέας.
Κύκλωμα αντιστροφέα ή inverter 

Τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα, που είναι η πρώτη επιλογή για πλήθος εφαρμογών, έχουν την ταχύτητά τους άμεσα εξαρτώμενη από την συχνότητα του ρεύματος τροφοδοσίας τους.
Στην χώρα μας, όπως και παντού στην γη, η συχνότητα είναι καθορισμένη και σταθερή από τον πάροχο και δεν μπορεί να επιλεχθεί (σε εμάς η Δ.Ε.Η. στα 50 Hz).
Ο μόνος ικανοποιητικός τρόπος για να ελέγξουμε τις στροφές είναι μέσω αντιστροφέα ή inverter.

Ο αντιστροφές, όπως λέει και το όνομά του, "αντιστρέφει" (invert) την τάση, από συνεχή στην είσοδο του, εσωτερικά βέβαια γιατί η πραγμστική είσοδος που βλέπουμε εμείς είναι ac και την κάνει εναλλασσόμενη ελεγχόμενης ενεργούς τιμής και συχνότητας στην έξοδό του.

Η τεχνική της δημιουργίας εναλλασσόμενης τάσης από συνεχή, που συνήθως επιλέγεται από τους κατασκευαστές των inverters, είναι η P.W.M. (Pulse Width Modulation)
Την συνεχή τάση που χρειάζονται, την φτιάχνουν, εσωτερικά, από την εναλλασσόμενη παροχή τους με μονοφασική ή τριφασική γέφυρα ανόρθωσης.

inverter
Schneider μονοφασικό inverter
Το βασικό σχέδιο λειτουργίας ενός inverter φαίνεται στην εικόνα.
Ως διακοπτικά στοιχεία, Τ1 έως Τ6, χρησιμοποιούνται γρήγορης απόκρισης τρανζίστορ ισχύος. Οι δίοδοι D1 έως D6, που είναι δίοδοι ελευθέρας ροής είναι και αυτοί γρήγορης απόκρισης και είναι για την προστασία των τρανζίστορ.

Υπάρχουν στην αγορά μονοφασικά inverter που είναι για μικρά τριφασικά μοτέρ, και τα τριφασικά inverter που προορίζονται για μεγαλύτερα μοτέρ.
Ο χαρακτηρισμός μονοφασικό ή τριφασικό, φανερώνει την τροφοδοσία τους, αν δηλαδή έχουν ως είσοδο μονοφασική τάση 230 volts για την Ελλάδα, ή τριφασική 400 volts . Επίσης προσδιορίζουν και την μέγιστη ενεργό τιμή της τάση εξόδου που μπορούν να δώσουν, δηλαδή 230 volts για τα μονοφασικά και 400 volts για τα τριφασικά.

Οι παράμετροι λειτουργίας των inverter ποικίλουν ανάλογα με την φίρμα, το μέγεθος της ισχύς τους και τις δυνατότητες τους και "περνιούνται" στην μνήμη τους είτε από το πάνελ τους με την οθόνη που έχουν, είτε σε αρκετά μοντέλα, μέσω Η/Υ. Τελευταία η παραμετροποίηση γίνεται και από κινητό τηλέφωνο μέσω bluetooth.
Inverter
Το στοιχεία του inverter σε ταμπελάκι
στα πλάγια του. 
Οι βασικοί παράμετροι περιλαμβάνουν τον χρόνο επιτάχυνσης (σε πόσα δευτερόλεπτα από την εκκίνηση θα φτάσει τις επιλεγμένες στροφές - συχνότητα) , τον χρόνο επιβράδυνσης (σε πόσα δευτερόλεπτα από την εντολή στοπ θα φτάσει στην ελάχιστη επιτρεπτή συχνότητα πριν σταματήσει), την ελάχιστη και μέγιστη συχνότητα λειτουργίας, την ρύθμιση μέγιστου ρεύματος εξόδου και ρεύματος θερμικού.
Η κύρια προστασία του κινητήρα, που συνδέεται με inverter, είναι μέσω παραμέτρου που ρυθμίζεται στην ίδια τιμή που ρυθμίζεται και το κοινό θερμικό ή θερμομαγνητικό και συνήθως είναι (το μέγιστο) στην ονομαστική τιμή της έντασης του μοτέρ.
Στην οθόνη έχουμε επιλογή να εμφανίσουμε σε πραγματικό χρόνο διάφορες μετρούμενες τιμές όπως η τάση εισόδου, εξόδου, η DC τάση μετά την ανόρθωση και το ρεύμα που τραβάει το φορτίο.
inverter
Κάτω από το καπάκι του inverter











Λόγω του τρόπου δημιουργίας της εναλλασσόμενης τάσης, με κερματισμό της συνεχούς με ηλεκτρονικούς διακόπτες σε μεγάλες συχνότητες (περίπου 5 με 20 KHz, επιλεγόμενη μέσω παραμέτρου) υπάρχουν και οι αναπόφευκτες ανεπιθύμητες αρμονικές, όπως λέγονται οι συχνότητες που είναι πολλαπλάσιες της συχνότητας κερματισμού.
Στα μοτέρ που ελέγχονται από inverter υπάρχει το μειονέκτημα της άσκοπης "κυκλοφορίας" αυτών των αρμονικών ρευμάτων που δημιουργούν ανεπιθύμητη θερμότητα στους αγωγούς και μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις η σπατάλη ενέργειας να είναι μετρήσιμη και σχετικά μεγάλη π.χ. στις μεγάλες βιομηχανίες με μεγάλα μήκη αγωγών.

Το καλώδιο από τον αντιστροφέα έως το μοτέρ πρέπει να έχει αγώγιμο γειωμένο μανδύα, να είναι δηλαδή μπλενταζέ, όπως λέγεται, γιατί οι συχνότητες των αρμονικών είναι τέτοιες που μεταδίδονται  ως ηλεκτρομαγνητικός παλμός κάνοντας "παράσιτα" στα διπλανά κυκλώματα και βέβαια δεν είναι καλά για τον άνθρωπο.

Τριφασικός αντιστροφέας τριφασικός.
Τριφασικό inverter μάρκας yaskawa (της OMRON)
Τα μοτέρ που ελέγχονται με inverter πρέπει να έχουν καλό αερισμό γιατί στις χαμηλές στροφές δεν είναι επαρκής ο αερισμός από τις δικές τους φτερωτές ψύξης.
Αν δουλεύουν συνέχεια σε χαμηλές στροφές πρέπει να μπει ξεχωριστός ανεμιστήρας ψύξης. Υπάρχουν  ειδικά κατασκευασμένα μοτέρ με μεγαλύτερες επιφάνειες απαγωγής θερμότητας (τα πτερύγια του μοτέρ) ειδικά για να οδηγούνται από inverter.

Πυκνωτής εντός του inverter
Αχρηστευμένο inverter από σκασμένο πυκνωτή 

Τα κλιματιστικά με inverter ελέγχουν τις στροφές του μοτέρ του κομπρεσέρ του φρέοντος σύμφωνα με την ρύθμιση της θερμοκρασίας και όχι με τις μέγιστες στροφές του μοτέρ, όπως θα γινόταν αν δεν είχαν το inverter, επιτυγχάνοντας έτσι καλύτερο αποτέλεσμα και κάποια οικονομία.

Τα μικρά inverter που χρησιμοποιούνται συνδέοντας τα στην θέση του αναπτήρα του αυτοκινήτου για να "βγάλουν" παροχή πρίζας σούκο έχουν σταθερή 50Hz και όχι μεταβλητή συχνότητα, ενώ τα φθηνά μοντέλα "βγάζουν" τετραγωνικό παλμό, πολύ μακριά από τον ημιτονικό της ΔΕΗ.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο κυκλώματος start stop με αυτοσυγκράτηση του ρελέ

start stop
Κύκλωμα απλού start stop με αυτοσυγκράτηση.

Το κύκλωμα αυτοματισμού εκκίνησης σταματήματος (start stop) με αυτοσυγκράτηση είναι ένα από τα πιο βασικά, χρήσιμα και δημοφιλή κυκλώματα στους κλασικούς αυτοματισμούς.

Το βασικό πλεονέκτημά του κυκλώματος είναι ο απομακρυσμένος έλεγχος παροχής τάσης του φορτίου με χρήση ασφαλούς χαμηλής τάσης και μικρού ρεύματος. Επίσης πλεονέκτημα υπάρχει σε περίπτωση  διακοπής και επαναφοράς ρεύματος γιατί το φορτίο δεν θα "πάρει" ρεύμα απροειδοποίητα και απότομα, κάτι που μπορεί να είναι και επικίνδυνο, αλλά θα χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση (πάτημα του start).

Το μπουτόν start έχει τουλάχιστον μια ανοιχτή επαφή, που όταν πατηθεί κλείνει και είναι συνήθως πράσινου χρώματος ενώ το μπουτόν stop έχει τουλάχιστον μια κλειστή επαφή που όταν πατηθεί ανοίγει και είναι συνήθως κόκκινου χρώματος.

Οι στήλες του σχεδίου έχουν πάρει ένα νούμερο για καλύτερο έλεγχο - τεκμηρίωση . Έχουμε τις στήλες 1 ,2 και 3

Οι αγωγοί, τα σημεία με το ίδιο δυναμικό, έχουν πάρει και αυτά ένα νούμερο που έχει μπει σε κύκλο για να ξεχωρίζουν από αυτά των στηλών.

"Φορτίο" είναι οποιαδήποτε ηλεκτρική κατανάλωση που θέλουμε να ελέγξουμε π.χ. φωτιστικό, μοτέρ, αντίσταση κ.τ.λ. και οποιασδήποτε τιμή τάσης και αριθμό καλωδίων παροχής.

Το ρελέ στο σχέδιο είναι "κομμένο" σε τρία κομμάτια, στην στήλη 1 βρίσκουμε το πηνίο του ενώ στις στήλες 2 και 3 βρίσκουμε από μια επαφή του.

Ανάμεσα από τα σημεία 1 και 5 με κύκλο, υπάρχει η τάση τροφοδοσίας του αυτοματισμού που είναι ίδια με την τάση λειτουργίας του πηνίου του ρελέ.

Η λειτουργία του κυκλώματος έχει ως εξής: 

Όταν πατηθεί το μπουτόν start, κλείνει η ανοιχτή επαφή του και το ρεύμα περνάει από το 1 στο 2 και από το 2 στο 3, επομένως η τάση πάει στο πηνίο του ρελέ, οπλίζοντας το (το πηνίο του ρελέ συμβολίζεται ως παραλληλόγραμμο με διαγώνια γραμμή) .
Αφήνοντας το μπουτόν η επαφή του ανοίγει αλλά το ρεύμα συνεχίζει να περνάει από το πηνίο του ρελέ μέσω της επαφής στην στήλη 2 που εν τω μεταξύ έχει κλείσει. Επειδή η επαφή αυτή είναι του ίδιου του ρελέ λέμε ότι το ρελέ αυτοσυγκρατείται και η επαφή αυτή λέγεται επαφή αυτοσυγκράτησης.
Αν τώρα πατηθεί το μπουτόν stop η κλειστή επαφή του ανοίγει και το ρεύμα σταματάει να περνάει από το 2 στο 3 με αποτέλεσμα το ρελέ να έρθει στην θέση ηρεμίας του.

Όσο χρονικό διάστημα το ρελέ είναι "οπλισμένο", το φορτίο έχει τάση στα άκρα του, επομένως έχει παροχή ρεύματος και λειτουργεί.

Κάτω από το σχέδιο, στην στήλη 1 υπάρχει η ένδειξη ότι το ρελέ C (από το αρχικό της λέξης Coil = πηνίο) έχει μία ανοιχτή επαφή στην στήλη 2 και μία ακόμη ανοιχτή στην στήλη 3, διαφορετικές μεταξύ τους .

Η επαφή που κάνει την αυτοσυγκράτηση είναι πάντα μια ανοιχτή επαφή (NO) .

Μπορούμε να βάλουμε όσα μπουτόν start θέλουμε αρκεί να τα συνδέσουμε παράλληλα με το υπάρχον start και όσα μπουτόν stop θέλουμε αρκεί να τα συνδέσουμε σε σειρά με το υπάρχον stop.

Εδώ ένα άλλο κύκλωμα start stop με αυτοσυγκράτηση.


Παράδειγμα προγραμματισμού του μικρού PLC της Siemens LOGO!

Οι προγραμματιζόμενοι λογικοί ελεγκτές, Programmable Logic Controllers, από τα αρχικά γράμματα των οποίων ονομάστηκαν PLC, είναι ηλεκτρονικά, κατά κύριο λόγο, κυκλώματα - συσκευές, με ηλεκτρικές εισόδους και εξόδους. Μπορούμε να πούμε ότι είναι ένας σχετικά μικρός σε ισχύ, υπολογιστής που προγραμματίζεται και ελέγχεται με τις δικές του γλώσσες προγραμματισμού.

Μικροελεγκτής
Το LOGO! της SIEMENS στην 6 η έκδοσή του.
Υπάρχουν αρκετοί μικροελεγκτές, μικρά PLC, στο εμπόριο. Ένα από τα πιο δημοφιλή είναι και το LOGO! της Siemens.
Tο zelio της Telemecanique του group Schneider Electric είναι ένα άλλο, παρόμοιο, δημοφιλή μικρό PLC.
Είναι ιδανικά για να ξεκινήσει κάποιος την εξοικείωση του με τα PLC.
Έχουν βέβαια εξελιχθεί σε ισχύ, δυνατότητες και μνήμη κάνοντάς τα πλέον ιδανικά για πολλές εφαρμογές.

Το demo του software προγραμματισμού του, με την ονομασία LOGO! Soft Comfort, για windows, Mac OS και Linux, είναι ελεύθερα διαθέσιμο στο διαδίκτυο και η μόνη λειτουργιά που του έχει περικοπεί, σε σχέση με το κανονικό πρόγραμμα, είναι η επικοινωνία του Η/Υ με το hardware της συσκευής LOGO! που γίνεται με ειδικό καλώδιο. Με το LOGOSoft Comfort μπορεί ο κάθε ένας να πειραματιστεί όσο και όπως θέλει με τον προγραμματισμό του LOGO! στην οθόνη του ηλεκτρονικού του υπολογιστή χωρίς κόστος .

Το μέγγερ (Megger) ως όργανο ελέγχου ηλεκτρικής μόνωσης

Μέγγερ 

Το Μέγγερ είναι ένα ηλεκτρικό εργαλείο που χρησιμοποιείτε για το έλεγχο της μόνωσης των διάφορων υλικών και εξαρτημάτων ή εγκαταστάσεων .

Στην πραγματικότητα μετράει την αντίσταση του υπό εξέταση στοιχείου ή κυκλώματος, σε κλίμακα μέγα ωμ (εκατομμύρια ωμ).

Για να το επιτύχει αυτό έχει εσωτερική γεννήτρια συνεχούς τάσης. Το συγκεκριμένο της φωτογραφίας έχει γεννήτρια 500 volts αλλά με πολύ μικρό, ακίνδυνο ρεύμα, το οποίο επιτυγχάνεται γυρνώντας με σταθερή καθορισμένη ταχύτητα την μανιβέλα .

Μονογραμμικό ηλεκτρολογικό σχέδιο μονοφασικού πίνακα οικίας

Μονογραμμικό σχέδιο μονοφασικού
ηλεκτρικού πίνακα σπιτιού.  
 Ένας από τους πολύ συνηθισμένους ηλεκτρικούς πίνακες που υπάρχουν στα ελληνικά νοικοκυριά είναι ο μονοφασικός πίνακας με το σχέδιο που βλέπουμε εδώ.

Οι κάθετες πλάγιες γραμμές δηλώνουν τον αριθμό των αγωγών που περνούν από την εκάστοτε ηλεκτρική γραμμή.

Η παροχή από το ρολόι της ΔΕΗ είναι τριών αγωγών επιφάνειας - εγκάρσιας διατομής 10 τετραγωνικών χιλιοστών (Αυτό που λέμε καλώδιο 3 επί 10 καρέ). Ο ένας είναι μαύρος και δηλώνει την φάση, ο δεύτερος είναι μπλε, γκρι στα παλιά σπίτια, και δηλώνει τον ουδέτερο και ο τρίτος είναι κιτρινοπράσινος και δηλώνει την γείωση.

Ο γενικός διακόπτης "κόβει" μόνο την φάση και είναι ονομαστικής έντασης από 40 αμπέρ και πάνω.

Η γενική ασφάλεια είναι αναγκαστικά 35 Α και "κόβει" μόνο την φάση. Γενικά όλες οι ασφάλειες "κόβουν" μόνο την φάση.

Το αντιηλεκτροπληξιακό ρελέ είναι υποχρεωτικό να υπάρχει και είναι στα 40 Α. Μπορεί να συνδεθεί και ανάμεσα στον γενικό διακόπτη και την γενική ασφάλεια.
Προσοχή πρέπει να δοθεί εδώ, το ρελέ να είναι ευαισθησίας της τάξης των 30 mA και όχι 300 mA (υπάρχουν τέτοια στην αγορά για άλλους σκοπούς) γιατί υπάρχει μεγάλος κίνδυνος σε περίπτωση ηλεκτροπληξίας.

Οι διακόπτες του θερμοσίφωνα και της κουζίνας είναι διπλοί και σχεδιασμένοι με δυο κάθετες γραμμές γιατί παλιότερα η ΔΕΗ υποχρέωνε να κόβεται και ο ουδέτερος στις "μεγάλες" καταναλώσεις , σήμερα δεν χρειάζεται και ένας μονοπολικός διακόπτης από 25 Α και πάνω είναι αρκετός.

Μετά την ασφάλεια του θερμοσίφωνα οι αγωγοί είναι 4 καρέ ενώ μετά την ασφάλεια της κουζίνας 6 καρέ.
2,5 καρέ είναι οι αγωγοί για τις "ενισχυμένες" πρίζες, όπως λέγανε παλιά τις πρίζες σούκο που προορίζονταν για το πλυντήριο και μεγάλες συσκευές και έχουν 16 Α ασφάλεια.
1,5 καρέ είναι η διατομή για τις γραμμές απλών πριζών και φωτισμού με ασφάλεια 10 Α.

Στα σημερινά σπίτια, με τις μεγαλύτερες ανάγκες, μπορεί η παροχή να είναι είτε τριφασική είτε μονοφασική μεγαλύτερη των 35 Αμπέρ.

Σχέδιο ηλεκτρικής σύνδεσης θερμοσίφωνα (και ηλιακού)

Θερμοσίφωνας
Ηλεκτρικό διάγραμμα σύνδεσης θερμοσίφωνα

Το ηλεκτρολογικό σχέδιο μιας συνηθισμένης συνδεσμολογίας για έναν τυπικό μονοφασικό θερμοσίφωνα ή ηλιακό θερμοσίφωνα είναι αυτή που φαίνεται στο πιο πάνω σχέδιο.

Ο παλμογράφος και οι λειτουργίες του

oscilloscope
Φορητός παλμογράφος μάρκας Agilent

 Ένα όργανο ελέγχου, με μεγάλες δυνατότητες, για τον ηλεκτρολόγο και κυρίως για τον ηλεκτρονικό μηχανικό είναι ο παλμογράφος.

Σε αντίθεση με το βολτόμετρο που μετράει μόνο την ενεργό τιμή της εναλλασσόμενης τάσης και μάλιστα με ακρίβεια μόνο στα 50 Hz, ο παλμογράφος μας δίνει πλήρη εικόνα της τάσης, οποιασδήποτε μορφής, ανά πάσα στιγμή, ανάλογα και με τις δυνατότητες δειγματοληψίας σήματος του οργάνου.
Στην πραγματικότητα στην οθόνη του παλμογράφου βλέπουμε την γραφική παράσταση της τάσης σε συνάρτηση με τον χρόνο. Στον κάθετο άξονα έχουμε την τάση και στον οριζόντιο τον χρόνο.
Αν ο παλμογράφος δέχεται ένα σήμα εισόδου είναι ενός καναλιού, αν δέχεται δυο σήματα είναι δυο καναλιών, όπως είναι αυτός των φωτογραφιών.
Με κόκκινο χρώμα έχουμε την παράσταση του πρώτου καναλιού (CH1) και με μπλε χρώμα την παράσταση του δεύτερου καναλιού (CH2).
Στην φωτογραφία του παραδείγματος έχουμε συνδέσει στο δεύτερο κανάλι τον ουδέτερο (μηδέν) και την φάση μιας πρίζας σούκο.
Το κάθε τετραγωνάκι αντιστοιχεί στις μονάδες που έχουμε ορίσει μέσω των κουμπιών ελέγχου. Στην φωτογραφία είναι ρυθμισμένο στα 100 volts και 20 msec. Η ρύθμιση του χρόνου στον οριζόντιο άξονα είναι πάντα κοινή και για τα δυο κανάλια .

οθόνη
220 volts στην οθόνη του παλμογράφου 
Δεξιά της οθόνης στην κάτω φωτογραφία βλέπουμε για το δεύτερο κανάλι και την ενεργό τιμή (RMS 220Volts), την μέγιστη κορυφή της τάσης (Max 308Volts) καθώς και την απόσταση από την αρνητική κορυφή έως την θετική κορυφή (Pk-Pk, peak to peak 612 Volts).
Αν ήταν σωστά ρυθμισμένο θα έδειχνε και την συχνότατα (Freq 50Hz)
Ο ακροδέκτης που είναι συνδεμένος στο κανάλι 2 έχει επάνω του χαραγμένη την ένδειξη 10Χ όπως φαίνεται κάτω αριστερά στην φωτογραφία (CH2 Probe) και αυτό γιατί για μεγάλες τιμές τάσης χρησιμοποιούμε ακροδέκτη με υποβιβαστή τάσης (εδώ 10 φορές) που το δηλώνουμε στον παλμογράφο για να μας δείχνει τα σωστά νούμερα στην οθόνη.
Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται στην σύνδεση των ακροδεκτών καθώς αυτό που θα "βλέπουμε" ως μηδέν (συνήθως συνδέεται με κροκοδείλάκι) δεν πρέπει να συνδεθεί σε τάση πάνω από ένα όριο που ορίζει ο κατασκευαστή (π.χ. 50 volts σε σχέση με την γη) ενώ δεν μπορεί το κάθε κανάλι να έχει διαφορετικό μηδέν. Αν συνδέσουμε το μηδέν για το ένα (οποιοδήποτε) κανάλι δεν χρειάζεται να συνδέσουμε το μηδέν στο άλλο κανάλι και καλύτερα να μην το κάνουμε.
Την θέση του μηδέν της τάσης μπορούμε να την μετατοπίσουμε ( Στην οθόνη: Position to 0) για να έχουμε καλύτερη ένδειξη και να μην συμπίπτει μα το άλλο κανάλι καθώς και να πάμε τα πάνω κάτω (Invert).

Τριφασικό inverter danfoss



danfoss
Η χτυπημένη γέφυρα του inverter



Το τριφασικό inverter μάρκας danfoss, του βίντεο και των φωτογραφιών, έριχνε το θερμομαγνητικό που ήταν συνδεμένο στην παροχή του.

danfoss
Τα στοιχεία του αντιστροφέα 
Μετά το άνοιγμα του βρέθηκε στο κάτω μέρος της γέφυρας εξόδου ένα άνοιγμα, στο σιλικονούχο μαλακό υλικό, από καμένο τρανζίστορ ισχύς ή ίσως και άλλων στοιχείων του κυκλώματος.


Αλλαγή ασφαλειοαποζεύκτη με αυτόματο διακόπτη

πίνακας μηχανής
Ο πίνακας 


Ο ασφαλειοαποζεύκτης είναι ο συνδυασμός ασφάλειας και αποζεύκτη, είναι δηλαδή ασφάλεια τήξεως (που λιώνει όταν περάσει υπερβολική ένταση ρεύματος) με δυνατότητα να τραβηχθεί κόβοντας την παροχή στο κύκλωμα, να λειτουργήσει επομένως ως διακόπτης.

Είναι από τις πιο παλιές μεθόδους ελέγχου και διακοπής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με αυτή την μέθοδο είναι η ανεύρεση ανταλλακτικής ασφάλειας όταν καεί η υπάρχουσα ενώ η τιμές των αμπέρ στην ασφάλεια είναι περιορισμένες, δεν υπάρχουν δηλαδή όλες οι τιμές.

Μια καλή μέθοδος είναι η αντικατάσταση του ασφαλειοαποζεύκτη με αυτόματο διακόπτη ή αυτόματη ασφάλεια.
Κάτι τέτοιο χρησιμοποιείτε εδώ και πολλά χρόνια στους οικιακούς πίνακες.

Στην αλλαγή που φαίνεται στις φωτογραφίες ο τριπολικός ασφαλειοαποζεύκτης έλεγχε την παροχή μεγάλου κινητήρα με αυτοματισμό εκκίνησης αστέρα τρίγωνο.

Οι ασφάλειες ήταν μαχαιρωτές στα 125 Α ενώ το μοτέρ έχει ονομαστική τιμή 98 Α.

Το μοτέρ είναι σαν ένας μεγάλος ανεμιστήρας, εξαεριστήρας καλύτερα, που ρουφάει αέρα με ελεγχόμενη ταχύτητα σε μηχανή.
μπάρες
Οι μπάρες 

Οι μπάρες κόπηκαν σε ένα σημείο για να τοποθετηθεί ο διακόπτης στην θέση του.
Ο αυτόματος διακόπτης είναι σχεδιασμένος για χρήση με μοτέρ.

 Το μοτέρ βέβαια προστατεύετε από θερμικό που βρίσκεται στο ρελέ του αστέρα τρίγωνο.
125Α θήκη ασφαλειών
Ασφαλειοαποζεύκτης 
Αυτόματος για μοτέρ
Το τελικό αποτέλεσμα 

Παράδειγμα προγραμματισμού του PLC της OMRON CP1E με χρήση του CX - programmer

Τα PLC της OMRON είναι γενικά αξιόπιστοι ηλεκτρονικοί ελεγκτές με πολλές δυνατότητες.Υπάρχει πολύ μεγάλη ποικιλία με πολλές παραλλαγές στα μοντέλα της, που καλύπτουν πληθώρα αναγκών.

Η κύρια μέθοδος προγραμματισμού τους είναι με την γλώσσα LADDER, μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή και του προγράμματος CX - programmer, της σειράς προγραμμάτων CX - one, που πωλούνται ξεχωριστά από το PLC.

H DEMO έκδοση του προγράμματος είναι ελεύθερη στο διαδίκτυο για κατέβασμα και χρήση.

Ένα μικρό μοντέλο της OMRON είναι και το CP1E, που συνδέεται με τον Η/Υ μέσω ενός απλού καλωδίου USB. Γι' αυτό το μοντέλο είναι γραμμένο το πρόγραμμα αυτής της ανάρτησης αλλά εύκολα μεταφέρεται και στα άλλα μοντέλα της σειράς ακόμα και αυτόματα μέσω ειδικού μενού του προγράμματος.

Απλό παράδειγμα προγράμματος Ladder για το PLC CP1E της Omron 

Οι είσοδοι,οι έξοδοι και γενικά κάθε στοιχείο που χρησιμοποιείται στα OMRON, παίρνει όνομα από την διεύθυνση της μνήμης που βρίσκεται. Βέβαια μπορούμε να το σχολιάσουμε όπως θέλουμε για την καλύτερη τεκμηρίωση του προγράμματος. Τα σχόλια είναι με μπλε γράμματα στο παράδειγμα.

H είσοδος 0.00 είναι το 0 bit της λέξης 0 που είναι πάντα είσοδος ενώ η 100.01 είναι το bit 1 της λέξης 100 που είναι πάντα έξοδος.

Στο παράδειγμα η λογική διεργασία (flow chart) λέει στο PLC :

((αν η είσοδος I 0.00 είναι 1 ή η είσοδος I 0.02 είναι 0) και η είσοδος I 0.01 είναι 1 τότε η έξοδος Q 100.01 γίνεται 1)

(Αν η είσοδος I 0.03 γίνει 1 η έξοδος Q 100.00 γίνεται 1 με αυτοσυγκράτηση (Set)) 

( Αν η είσοδος I 0.04 γίνει 1 η έξοδος Q 100.00 γίνεται 0 (Reset)) 

Το τέλος του προγράμματος δίνεται με την εντολή END 

Έλεγχος φοράς περιστροφής τριφασικού μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα με εκκίνηση αστέρα τρίγωνο

Κύκλωμα ισχύος ελέγχου περιστροφής τριφασικού μοτέρ
με εκκίνηση αστέρα τρίγωνο

Στην πράξη χρειάζεται να ελέγχουμε την φορά περιστροφής των τριφασικών κινητήρων βραχυκυκλωμένου δρομέα ακόμα κι αν για την εκκίνηση τους χρησιμοποιούμε αστέρα τρίγωνο.

Γι'  αυτήν την περίπτωση το κύκλωμα ισχύος και αυτοματισμού παρουσιάζονται εδώ.

Με τα ρελέ Cα και Cδ εξασφαλίζεται η αντιμετάθεση δυο φάσεων της τάσης παροχής που είναι απαραίτητη για την αλλαγή της φοράς περιστροφής.

Το θερμικό ρυθμίζεται στο ονομαστικό φασικό ρεύμα του μοτέρ διαιρεμένο με την τετραγωνική ρίζα του 3 (Ι ονομαστικό/ 1,732)



Σχέδιο αυτοματισμού ελέγχου φοράς περιστροφής τριφασικού κινητήρα με εκκίνηση αστέρα τρίγωνο. 
Στον αυτοματισμό υπάρχει μανδάλωση, τόσο στα διπλής επαφής μπουτόν ελέγχου φοράς περιστροφής δεξιά ή αριστερά, όσο και στα ρελέ.

Συνδεσμολογία διακόπτη 6 θέσεων "ματιού" ηλεκτρικής κουζίνας

Σύνδεση αντιστάσεων ματιού ηλεκτρικής κουζίνας
Στα ηλεκτρικά μαγειρεία, ή κουζίνες, για να έχουμε έλεγχο της θερμοκρασίας του ματιού χρησιμοποιούμε δυο ή τρεις αντιστάσεις που με τον κατάλληλο περιστροφικό διακόπτη τις συνδέουμε σε σειρά ή παράλληλα για να επιτύχουμε τις γνωστές "σκάλες" ρύθμισης.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο σύνδεσης απλού διακόπτη φωτισμού

Σχέδιο σύνδεσης απλού διακόπτη με φωτιστικό 

Σύμβολο απλού
διακόπτη στο μονογραμμικό
σχέδιο
Η πιο απλή σύνδεση που υπάρχει στα σπίτια και γενικά στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις είναι η σύνδεση φωτιστικού με απλό διακόπτη. Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ενός ή περισσότερων λαμπτήρων από το σημείο που υπάρχει ο διακόπτης.

Ο αγωγός, το καλώδιο που χρησιμοποιείται είναι ΝΥΑ διατομής 1,5 καρέ (τετραγωνικά χιλιοστά) και είναι συνήθως μονόκλωνο, έχει δηλαδή ένα και μόνο χάλκινο κλώνο, δεν έχει πολλά και μικρά συρματάκια.

ΝΥΑ είναι η παλιά ορολογία, που ακόμα χρησιμοποιείται, για να δηλώσει τον μονόκλωνο και σκληρό αγωγό που πωλείται σε κουλούρα των 100 μέτρων σε διάφορα χρώματα. 

Η ασφάλεια φωτισμού για ένα συνηθισμένο σπίτι είναι στα 10 Αμπέρ.

Κουτιά διακόπτη για χωνευτή εγκατάσταση.
Για τούβλο (αριστερά) ή γυψοσανίδα (δεξιά)
Το καλώδιο της φάσης, που συμβολίζεται με L (Live ή Line = «ζωντανό» ή γραμμή), έχει μαύρο χρώμα το οποίο συνεχίζει με το ίδιο χρώμα σε όλη την διαδρομή έως το ένα άκρο του φωτιστικού. Από το άλλο άκρο του φωτιστικού υπάρχει ο ουδέτερος που είναι χρώματος μπλε (γκρι για τα παλιά σπίτια), συμβολίζεται με Ν (Neutral = ουδέτερο) και πηγαίνει μέχρι τον πίνακα του σπιτιού. Ενδιάμεσα, από τον πίνακα έως τον διακόπτη και το φωτιστικό, υπάρχουν χωνευτά κουτιά διακλάδωσης που μπορεί να περιέχουν συνδέσεις - ενώσεις με καψ, για διακλάδωση προς άλλα φωτιστικά και διακόπτες που παίρνουν ρεύμα από την ίδια ασφάλεια, ή απλός μπήκαν εκεί για ευκολία περάσματος των καλωδίων σε μεγάλες και δύσκολες διαδρομές.

Ο διακόπτης είναι και αυτός χωνευτός, είναι δηλαδή κατά μεγάλο μέρος του εντός του τοίχου, στηριζόμενος με τις δυο δαγκάνες, που συνήθως έχει δεξιά και αριστερά, στο στρογγυλό κουτί διακόπτη.
Σε κουτί διακόπτη στηρίζονται και οι πρίζες και τα άλλα χωνευτά εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.
Ο απλός διακόπτης έχει δυο άκρα σύνδεσης στα οποία συνδέουμε την είσοδο και την έξοδο του αγωγού της φάσης, χωρίς να μας απασχολεί η πολικότητα, δηλαδή το ποιο θα πάει πού.
Αν το φως θα ανάψει με τον διακόπτη πάνω ή κάτω ρυθμίζεται γυρνώντας όλον τον διακόπτη από την άλλη πλευρά.
Αν βάλουμε ακραίο αλε ρετούρ στην θέση του απλού, κάτι που μπορούμε να κάνουμε, έχουμε την δυνατότητα της αλλαγής ρύθμισης πάνω ή κάτω αλλάζοντας την συνδεσμολογία. 

Αν το φωτιστικό έχει απροστάτευτα μεταλλικά μέρη απαιτείται, εκτός της φάσης και του ουδέτερου, και η γείωση, που συνδέεται με κιτρινοπράσινο καλώδιο στο σημείο του φωτιστικού που έχει το σύμβολο της γείωσης.