Google+ Ηλεκτρολόγος μηχανικός
Προσοχή: Οι οδηγίες που δίνονται στο παρόν blog πρέπει να εφαρμόζονται από άτομα με εξουσιοδότηση από τον νόμο για την πραγματοποίηση ηλεκτρολογικών εργασιών καθώς και τις απαραίτητες γνώσεις. Μη τήρηση των κανόνων ασφαλείας ενδέχεται να εγκυμονεί κινδύνους για όσους πραγματοποιούν τις εργασίες, αλλά και για το κοινό.

Ήλεκτρο ... Ψαχτήρι

Το αντιηλεκτροπληξιακό ρελέ ή διακόπτης διαρροής έντασης (Δ.Δ.Ε.) ή R.C.D. relay

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι αυτό της ασφάλειας από ηλεκτροπληξία.

Είναι γενικά αποδεκτό ότι το ρεύμα γίνεται επικίνδυνο για τον ανθρώπινο οργανισμό, όταν η τιμή της έντασής του είναι πάνω από 50 mA. 
Τριφασικό (4Χ40) και μονοφασικό (2χ40)
 αντιηλεκτροπληξιακά ρελέ τύπου AC.
Ο καλύτερος τρόπος για την αποφυγή του κινδύνου είναι η εγκατάσταση ενός τουλάχιστον αντιηλεκτροπληξιακού ρελέ στην είσοδο της εκάστοτε ηλεκτρικής εγκατάστασης.

Ο Διακόπτης Διαρροής Έντασης (Δ.Δ.Ε. στα 30 mA) ή ηλεκτρονόμος (ρελέ) ασφαλείας, ή απλά ρελέ όπως λέγεται στην καθομιλουμένη, εγκαθιστάτε στον γενικό πίνακα μιας οικίας, πριν από οποιαδήποτε κατανάλωση, μερική ασφάλεια, αμέσως μετά από τον γενικό διακόπτη ή την γενική ασφάλεια.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο σύνδεσης αλέ ρετούρ (aller retour) διακόπτη φωτισμού

Συνδεσμολογία διακοπτών αλέ ρετούρ για φωτιστικό σώμα, με δυο σημεία ελέγχου. 

























Όταν θέλουμε να ελέγχουμε ένα ή περισσότερα φώτα από δύο ή πιο πολλά διαφορετικά σημεία, χρησιμοποιούμε διακόπτες αλέ ρετούρ (γαλλικές λέξεις, aller-retour = μετάβαση-επιστροφή), ή διακόπτες εναλλαγής, όπως λέγονται στα ελληνικά.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο κυκλώματος εκκίνησης τριφασικού μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα με αστέρα τρίγωνο

Σχέδιο αυτοματισμού εκκίνησης τριφασικού μοτέρ με αστέρα τρίγωνο.
Το λεγόμενο και βοηθητικό κύκλωμα.


































Τα πιο κοινά μοτέρ που χρησιμοποιούνται ευρέως, κυρίως στην βιομηχανία, με πολύ καλά χαρακτηριστικά ροπής, απλής κατασκευής, αξιοπιστίας και οικονομικής τιμής, είναι τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα. Αναφέρονται και ως ΑΤΚΒΔ : Ασύγχρονος Τριφασικός Κινητήρας Βραχυκυκλωμένου Δρομέα

Ηλεκτρολογικό σχέδιο aller retour με μεσαίο διακόπτη.

Συνδεσμολογία αλε ρετούρ ( Aller retour ) με μεσαίο διακόπτη για τον έλεγχο φωτιστικού από τρεις θέσεις.


Όταν θέλουμε να ελέγξουμε ένα ή και περισσότερα φώτα, από τρεις ή περισσότερους διακόπτες, χρησιμοποιούμε την συνδεσμολογία αλε ρετούρ με μεσαίο διακόπτη όπως φαίνεται στο σχέδιο.

Υποχρεωτικά σε αυτό το κύκλωμα πρέπει να υπάρχουν δυο ακραίοι αλε ρετούρ διακόπτες και ενδιάμεσα τους όσοι μεσαίοι αλε ρετούρ επιθυμούμε, ανάλογα με το πόσα σημεία ελέγχου θέλουμε.

Σύμβολα ακραίου και
μεσαίου  αλε ρετούρ
διακόπτη 
Χωρίς τον μεσαίο διακόπτη, με δυο θέσεις ελέγχου, το κύκλωμα λειτουργεί όπως φαίνεται εδώ.

Ο μεσαίος διακόπτης, που εδώ φαίνεται με το γράμμα Β, στην μία κατάστασή του ενώνει τον αγωγό 3 με τον αγωγό 4 και τον αγωγό 2 με τον αγωγό 5, όπως φαίνεται με τις κανονικές γραμμές, εντός του διακόπτη, στο σχέδιο.
Στην άλλη κατάστασή του, όταν δηλαδή πατηθεί, ενώνει τον αγωγό 2 με τον αγωγό 4 και τον αγωγό 3 με τον αγωγό 5, όπως φαίνεται με τις διακεκομμένες γραμμές στο σχέδιο.
Οι δυο αυτές επαφές του μεσαίου διακόπτη ελέγχονται ταυτόχρονα με το πάτημα του διακόπτη αλλάζοντας και οι δυο ταυτόχρονα κατάσταση. Αυτό δηλώνει και η διπλή γραμμή που ενώνει τις δυο επαφές.

Στους ακραίους διακόπτες τα καλώδια που συνδέονται είναι τρία ενώ στους μεσαίους τέσσερα.

Ένας μεσαίος διακόπτης μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως ακραίος αν δεν συνδέσουμε το ένα από τα τέσσερα άκρα του. Αντίθετα ένας ακραίος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως μεσαίος. 

Σύνδεση πηνίων τριφασικού μοτέρ σε αστέρα και τρίγωνο. Το ταμπελάκι - πλακάκι του μοτέρ.

Τα πηνία, τα γράμματα που χρησιμοποιούνται
και οι συνδέσεις αστέρα και τρίγωνο  
Όλα τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα μίας ταχύτητας, (ΑΤΚΒΔ : Ασύγχρονος Τριφασικός Κινητήρας Βραχυκυκλωμένου Δρομέα) ανεξαρτήτως των ονομαστικών στροφών και της ισχύος τους, αποτελούνται από τρία χάλκινα μονωμένα σύρματα που περιελίσσονται εντός του στάτη του μοτέρ δημιουργώντας πηνία. Τα πηνία αυτά λέγονται τυλίγματα του μοτέρ.

Λειτουργία τριφασικού μοτέρ σε μονοφασική παροχή με συνδεσμολογία Steinmetz. Υπολογισμός πυκνωτή.

Υπάρχουν περιπτώσεις που θέλουμε να δουλέψουμε ένα τριφασικό μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα σε μονοφασική παροχή ρεύματος. Κάτι τέτοιο μπορεί να γίνει, υπό προϋποθέσεις, συνδέοντας κατάλληλα πυκνωτή συγκεκριμένων χαρακτηριστικών.

Με έναν πυκνωτή και την σωστή σύνδεση ο τριφασικός
κινητήρας δουλεύει σε μονοφασική παροχή. 
Το τριφασικό μοτέρ, που θα δουλέψει σε μονοφασική παροχή, πρέπει να είναι μικρής ισχύος. Όχι πάνω από 1 ίππο (0,75 Kw), να δέχεται σύνδεση στα 230 volts, (συνήθως είναι σύνδεση τριγώνου) και να μην απαιτείται υψηλή ροπή κατά την εκκίνησή του. Στην πράξη να πρόκειται για ανεμιστήρα, αντλία ή παρόμοιας συμπεριφοράς φορτίο.

Ο πυκνωτής πρέπει να είναι συνεχούς λειτουργίας, όχι πυκνωτής εκκίνησης, όχι ηλεκτρολυτικός και να αντέχει πάνω από την τάση που θα τον δουλέψουμε (π.χ. να είναι στα 400 με 500 volts).

Ο τριφασικός κινητήρας, που θα συνδεθεί σε μονοφασική παροχή, έχει κατά την κανονική λειτουργία του περίπου το 70% της ροπής που θα είχε αν συνδεόταν στην ονομαστική του τριφασική παροχή, ενώ κατά την εκκίνηση μπορεί να είναι και κάτω από το 20% της ονομαστικής ροπής.

Η συνδεσμολογία που χρησιμοποιείται και φαίνεται στο σχέδιο, λέγεται συνδεσμολογία Steinmetz, από το επίθετο του ανθρώπου που την σχεδίασε.

Σκασμένος πυκνωτής μονοφασικού
κινητήρα στα 35 μF 
Η τιμή της χωρητικότητας του πυκνωτή είναι μεγάλης σημασίας για την ισορροπία των ρευμάτων στα τρία τυλίγματα και την σωστή λειτουργία του μοτέρ.
Για τα 50 hz και τα 230 Volts που έχουμε στην Ελλάδα, ο πυκνωτής πρέπει να είναι τιμής που δίνεται από την απλοποιημένη σχέση :

C(μF) = 70 X P(Kw).

Π.χ. για κινητήρα 0,37 Kwatts πρέπει να συνδεθεί πυκνωτής 70 Χ 0,37 = 25 μF.

Ο γενικός τύπος του Steinmetz δίνεται από τον τύπο :

C(μF) = P(watts) X 1.000.000 / (2 X π X f(hz) X 0,87 X V(volts)^2 X n ).
Το σύμβολο n είναι ο βαθμός απόδοσης του μοτέρ και είναι ένα νούμερο από 0 έως 1.




Συνδεσμολογία διακόπτη φωτισμού κομιτατέρ.

Συνδεσμολογία διακόπτη φωτισμού κομιτατέρ (διπλός διακόπτης) 
Ο διακόπτης κομμυτατέρ (Από την γαλλική λέξη commutateur = μεταγωγικός διακόπτης) ή σωστότερα κομιτατέρ (με ένα μι και γιώτα) είναι ο διακόπτης που χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να ελέγξουμε δυο ή περισσότερους λαμπτήρες που είναι χωρισμένοι σε δυο ομάδες, από το ίδιο σημείο ελέγχου.

Παράδειγμα προγραμματισμού του μικρού PLC της Siemens LOGO!

Οι προγραμματιζόμενοι λογικοί ελεγκτές, Programmable Logic Controllers, από τα αρχικά γράμματα των οποίων ονομάστηκαν PLC, είναι ηλεκτρονικά, κατά κύριο λόγο, κυκλώματα - συσκευές, με ηλεκτρικές εισόδους και εξόδους. Μπορούμε να πούμε ότι είναι ένας σχετικά μικρός σε ισχύ, υπολογιστής που προγραμματίζεται και ελέγχεται με τις δικές του γλώσσες προγραμματισμού.

Μικροελεγκτής
Το LOGO! της SIEMENS στην 6 η έκδοσή του.
Υπάρχουν αρκετοί μικροελεγκτές, μικρά PLC, στο εμπόριο. Ένα από τα πιο δημοφιλή είναι και το LOGO! της Siemens.
Tο zelio της Telemecanique του group Schneider Electric είναι ένα άλλο, παρόμοιο, δημοφιλή μικρό PLC.
Είναι ιδανικά για να ξεκινήσει κάποιος την εξοικείωση του με τα PLC.
Έχουν βέβαια εξελιχθεί σε ισχύ, δυνατότητες και μνήμη κάνοντάς τα πλέον ιδανικά για πολλές εφαρμογές.

Το demo του software προγραμματισμού του, με την ονομασία LOGO! Soft Comfort, για windows, Mac OS και Linux, είναι ελεύθερα διαθέσιμο στο διαδίκτυο και η μόνη λειτουργιά που του έχει περικοπεί, σε σχέση με το κανονικό πρόγραμμα, είναι η επικοινωνία του Η/Υ με το hardware της συσκευής LOGO! που γίνεται με ειδικό καλώδιο. Με το LOGOSoft Comfort μπορεί ο κάθε ένας να πειραματιστεί όσο και όπως θέλει με τον προγραμματισμό του LOGO! στην οθόνη του ηλεκτρονικού του υπολογιστή χωρίς κόστος .

Σχέδιο ηλεκτρικής σύνδεσης θερμοσίφωνα (και ηλιακού)

Θερμοσίφωνας
Ηλεκτρικό διάγραμμα σύνδεσης θερμοσίφωνα

Το ηλεκτρολογικό σχέδιο μιας συνηθισμένης συνδεσμολογίας για έναν τυπικό μονοφασικό θερμοσίφωνα ή ηλιακό θερμοσίφωνα είναι αυτή που φαίνεται στο πιο πάνω σχέδιο.

Ο ηλεκτρονόμος ή ρελέ

Ρελέ στον πάγκο.
Λυμένο ρελέ 5,5 KWatt

Το ρελέ, ή ο ηλεκτρονόμος όπως λέγεται στα ελληνικά, είναι στην ουσία ένας ηλεκτρομαγνήτης, που όταν εφαρμοστή στα άκρα του πηνίου του η τάση που είναι κατασκευασμένο να αντέχει, τότε έλκει και συγκρατεί ένα σίδερο, ή πιο σωστά, ένα κομμάτι από αρκετά σιδερένια φύλλα, που είναι μονωμένα μεταξύ τους.
Πελέ στον πάγκο εργασίας.
Λυμένο ρελέ
Στο άκρο του κινητού σιδερένιου τμήματος έχουν προσαρμόσει μία ή συνήθως περισσότερες ηλεκτρικές επαφές, μονωμένες τόσο μεταξύ τους, όσο και ως προς τον ηλεκτρομαγνήτη.

Αλλαγή ασφαλειοαποζεύκτη με αυτόματο διακόπτη

πίνακας μηχανής
Ο πίνακας 


Ο ασφαλειοαποζεύκτης είναι ο συνδυασμός ασφάλειας και αποζεύκτη, είναι δηλαδή ασφάλεια τήξεως (που λιώνει όταν περάσει υπερβολική ένταση ρεύματος) με δυνατότητα να τραβηχθεί κόβοντας την παροχή στο κύκλωμα, να λειτουργήσει επομένως ως διακόπτης.

Είναι από τις πιο παλιές μεθόδους ελέγχου και διακοπής ηλεκτρικής ενέργειας.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα με αυτή την μέθοδο είναι η ανεύρεση ανταλλακτικής ασφάλειας όταν καεί η υπάρχουσα ενώ η τιμές των αμπέρ στην ασφάλεια είναι περιορισμένες, δεν υπάρχουν δηλαδή όλες οι τιμές.

Μια καλή μέθοδος είναι η αντικατάσταση του ασφαλειοαποζεύκτη με αυτόματο διακόπτη ή αυτόματη ασφάλεια.
Κάτι τέτοιο χρησιμοποιείτε εδώ και πολλά χρόνια στους οικιακούς πίνακες.

Στην αλλαγή που φαίνεται στις φωτογραφίες ο τριπολικός ασφαλειοαποζεύκτης έλεγχε την παροχή μεγάλου κινητήρα με αυτοματισμό εκκίνησης αστέρα τρίγωνο.

Οι ασφάλειες ήταν μαχαιρωτές στα 125 Α ενώ το μοτέρ έχει ονομαστική τιμή 98 Α.

Το μοτέρ είναι σαν ένας μεγάλος ανεμιστήρας, εξαεριστήρας καλύτερα, που ρουφάει αέρα με ελεγχόμενη ταχύτητα σε μηχανή.
μπάρες
Οι μπάρες 

Οι μπάρες κόπηκαν σε ένα σημείο για να τοποθετηθεί ο διακόπτης στην θέση του.
Ο αυτόματος διακόπτης είναι σχεδιασμένος για χρήση με μοτέρ.

 Το μοτέρ βέβαια προστατεύετε από θερμικό που βρίσκεται στο ρελέ του αστέρα τρίγωνο.
125Α θήκη ασφαλειών
Ασφαλειοαποζεύκτης 
Αυτόματος για μοτέρ
Το τελικό αποτέλεσμα 

Ηλεκτρολογικό σχέδιο - κύκλωμα φωτιστικού λάμπας φθορισμού

Ηλεκτρικό σχέδιο σύνδεσης λάμπας φθορισμού





























Λάμπα
Μια λάμπα φθορισμού 18 watts. 
Το ηλεκτρολογικό σχέδιο του κυκλώματος λειτουργίας μιας λάμπας φθορίου φαίνεται στο πιο πάνω σχέδιο.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο σύνδεσης απλού διακόπτη φωτισμού

Σχέδιο σύνδεσης απλού διακόπτη με φωτιστικό 

Σύμβολο απλού
διακόπτη στο μονογραμμικό
σχέδιο
Η πιο απλή σύνδεση που υπάρχει στα σπίτια και γενικά στις ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις είναι η σύνδεση φωτιστικού με απλό διακόπτη. Χρησιμοποιείται για τον έλεγχο ενός ή περισσότερων λαμπτήρων από το σημείο που υπάρχει ο διακόπτης.

Ο αγωγός, το καλώδιο που χρησιμοποιείται είναι ΝΥΑ διατομής 1,5 καρέ (τετραγωνικά χιλιοστά) και είναι συνήθως μονόκλωνο, έχει δηλαδή ένα και μόνο χάλκινο κλώνο, δεν έχει πολλά και μικρά συρματάκια.

ΝΥΑ είναι η παλιά ορολογία, που ακόμα χρησιμοποιείται, για να δηλώσει τον μονόκλωνο και σκληρό αγωγό που πωλείται σε κουλούρα των 100 μέτρων σε διάφορα χρώματα. 

Η ασφάλεια φωτισμού για ένα συνηθισμένο σπίτι είναι στα 10 Αμπέρ.

Κουτιά διακόπτη για χωνευτή εγκατάσταση.
Για τούβλο (αριστερά) ή γυψοσανίδα (δεξιά)
Το καλώδιο της φάσης, που συμβολίζεται με L (Live ή Line = «ζωντανό» ή γραμμή), έχει μαύρο χρώμα το οποίο συνεχίζει με το ίδιο χρώμα σε όλη την διαδρομή έως το ένα άκρο του φωτιστικού. Από το άλλο άκρο του φωτιστικού υπάρχει ο ουδέτερος που είναι χρώματος μπλε (γκρι για τα παλιά σπίτια), συμβολίζεται με Ν (Neutral = ουδέτερο) και πηγαίνει μέχρι τον πίνακα του σπιτιού. Ενδιάμεσα, από τον πίνακα έως τον διακόπτη και το φωτιστικό, υπάρχουν χωνευτά κουτιά διακλάδωσης που μπορεί να περιέχουν συνδέσεις - ενώσεις με καψ, για διακλάδωση προς άλλα φωτιστικά και διακόπτες που παίρνουν ρεύμα από την ίδια ασφάλεια, ή απλός μπήκαν εκεί για ευκολία περάσματος των καλωδίων σε μεγάλες και δύσκολες διαδρομές.

Ο διακόπτης είναι και αυτός χωνευτός, είναι δηλαδή κατά μεγάλο μέρος του εντός του τοίχου, στηριζόμενος με τις δυο δαγκάνες, που συνήθως έχει δεξιά και αριστερά, στο στρογγυλό κουτί διακόπτη.
Σε κουτί διακόπτη στηρίζονται και οι πρίζες και τα άλλα χωνευτά εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις.
Ο απλός διακόπτης έχει δυο άκρα σύνδεσης στα οποία συνδέουμε την είσοδο και την έξοδο του αγωγού της φάσης, χωρίς να μας απασχολεί η πολικότητα, δηλαδή το ποιο θα πάει πού.
Αν το φως θα ανάψει με τον διακόπτη πάνω ή κάτω ρυθμίζεται γυρνώντας όλον τον διακόπτη από την άλλη πλευρά.
Αν βάλουμε ακραίο αλε ρετούρ στην θέση του απλού, κάτι που μπορούμε να κάνουμε, έχουμε την δυνατότητα της αλλαγής ρύθμισης πάνω ή κάτω αλλάζοντας την συνδεσμολογία. 

Αν το φωτιστικό έχει απροστάτευτα μεταλλικά μέρη απαιτείται, εκτός της φάσης και του ουδέτερου, και η γείωση, που συνδέεται με κιτρινοπράσινο καλώδιο στο σημείο του φωτιστικού που έχει το σύμβολο της γείωσης.

Μονογραμμικό ηλεκτρολογικό σχέδιο μονοφασικού πίνακα οικίας

Μονογραμμικό σχέδιο μονοφασικού
ηλεκτρικού πίνακα σπιτιού.  
 Ένας από τους πολύ συνηθισμένους ηλεκτρικούς πίνακες που υπάρχουν στα ελληνικά νοικοκυριά είναι ο μονοφασικός πίνακας με το σχέδιο που βλέπουμε εδώ.

Οι κάθετες πλάγιες γραμμές δηλώνουν τον αριθμό των αγωγών που περνούν από την εκάστοτε ηλεκτρική γραμμή.

Η παροχή από το ρολόι της ΔΕΗ είναι τριών αγωγών επιφάνειας - εγκάρσιας διατομής 10 τετραγωνικών χιλιοστών (Αυτό που λέμε καλώδιο 3 επί 10 καρέ). Ο ένας είναι μαύρος και δηλώνει την φάση, ο δεύτερος είναι μπλε, γκρι στα παλιά σπίτια, και δηλώνει τον ουδέτερο και ο τρίτος είναι κιτρινοπράσινος και δηλώνει την γείωση.

Ο γενικός διακόπτης "κόβει" μόνο την φάση και είναι ονομαστικής έντασης από 40 αμπέρ και πάνω.

Η γενική ασφάλεια είναι αναγκαστικά 35 Α και "κόβει" μόνο την φάση. Γενικά όλες οι ασφάλειες "κόβουν" μόνο την φάση.

Το αντιηλεκτροπληξιακό ρελέ είναι υποχρεωτικό να υπάρχει και είναι στα 40 Α. Μπορεί να συνδεθεί και ανάμεσα στον γενικό διακόπτη και την γενική ασφάλεια.
Προσοχή πρέπει να δοθεί εδώ, το ρελέ να είναι ευαισθησίας της τάξης των 30 mA και όχι 300 mA (υπάρχουν τέτοια στην αγορά για άλλους σκοπούς) γιατί υπάρχει μεγάλος κίνδυνος σε περίπτωση ηλεκτροπληξίας.

Οι διακόπτες του θερμοσίφωνα και της κουζίνας είναι διπλοί και σχεδιασμένοι με δυο κάθετες γραμμές γιατί παλιότερα η ΔΕΗ υποχρέωνε να κόβεται και ο ουδέτερος στις "μεγάλες" καταναλώσεις , σήμερα δεν χρειάζεται και ένας μονοπολικός διακόπτης από 25 Α και πάνω είναι αρκετός.

Μετά την ασφάλεια του θερμοσίφωνα οι αγωγοί είναι 4 καρέ ενώ μετά την ασφάλεια της κουζίνας 6 καρέ.
2,5 καρέ είναι οι αγωγοί για τις "ενισχυμένες" πρίζες, όπως λέγανε παλιά τις πρίζες σούκο που προορίζονταν για το πλυντήριο και μεγάλες συσκευές και έχουν 16 Α ασφάλεια.
1,5 καρέ είναι η διατομή για τις γραμμές απλών πριζών και φωτισμού με ασφάλεια 10 Α.

Στα σημερινά σπίτια, με τις μεγαλύτερες ανάγκες, μπορεί η παροχή να είναι είτε τριφασική είτε μονοφασική μεγαλύτερη των 35 Αμπέρ.

Ηλεκτρολογικό σχέδιο κυκλώματος start stop με αυτοσυγκράτηση του ρελέ

start stop
Κύκλωμα απλού start stop με αυτοσυγκράτηση.

Το κύκλωμα αυτοματισμού εκκίνησης σταματήματος (start stop) με αυτοσυγκράτηση είναι ένα από τα πιο βασικά, χρήσιμα και δημοφιλή κυκλώματα στους κλασικούς αυτοματισμούς.

Το βασικό πλεονέκτημά του κυκλώματος είναι ο απομακρυσμένος έλεγχος παροχής τάσης του φορτίου με χρήση ασφαλούς χαμηλής τάσης και μικρού ρεύματος. Επίσης πλεονέκτημα υπάρχει σε περίπτωση  διακοπής και επαναφοράς ρεύματος γιατί το φορτίο δεν θα "πάρει" ρεύμα απροειδοποίητα και απότομα, κάτι που μπορεί να είναι και επικίνδυνο, αλλά θα χρειάζεται ανθρώπινη παρέμβαση (πάτημα του start).

Το μπουτόν start έχει τουλάχιστον μια ανοιχτή επαφή, που όταν πατηθεί κλείνει και είναι συνήθως πράσινου χρώματος ενώ το μπουτόν stop έχει τουλάχιστον μια κλειστή επαφή που όταν πατηθεί ανοίγει και είναι συνήθως κόκκινου χρώματος.

Οι στήλες του σχεδίου έχουν πάρει ένα νούμερο για καλύτερο έλεγχο - τεκμηρίωση . Έχουμε τις στήλες 1 ,2 και 3

Οι αγωγοί, τα σημεία με το ίδιο δυναμικό, έχουν πάρει και αυτά ένα νούμερο που έχει μπει σε κύκλο για να ξεχωρίζουν από αυτά των στηλών.

"Φορτίο" είναι οποιαδήποτε ηλεκτρική κατανάλωση που θέλουμε να ελέγξουμε π.χ. φωτιστικό, μοτέρ, αντίσταση κ.τ.λ. και οποιασδήποτε τιμή τάσης και αριθμό καλωδίων παροχής.

Το ρελέ στο σχέδιο είναι "κομμένο" σε τρία κομμάτια, στην στήλη 1 βρίσκουμε το πηνίο του ενώ στις στήλες 2 και 3 βρίσκουμε από μια επαφή του.

Ανάμεσα από τα σημεία 1 και 5 με κύκλο, υπάρχει η τάση τροφοδοσίας του αυτοματισμού που είναι ίδια με την τάση λειτουργίας του πηνίου του ρελέ.

Η λειτουργία του κυκλώματος έχει ως εξής: 

Όταν πατηθεί το μπουτόν start, κλείνει η ανοιχτή επαφή του και το ρεύμα περνάει από το 1 στο 2 και από το 2 στο 3, επομένως η τάση πάει στο πηνίο του ρελέ, οπλίζοντας το (το πηνίο του ρελέ συμβολίζεται ως παραλληλόγραμμο με διαγώνια γραμμή) .
Αφήνοντας το μπουτόν η επαφή του ανοίγει αλλά το ρεύμα συνεχίζει να περνάει από το πηνίο του ρελέ μέσω της επαφής στην στήλη 2 που εν τω μεταξύ έχει κλείσει. Επειδή η επαφή αυτή είναι του ίδιου του ρελέ λέμε ότι το ρελέ αυτοσυγκρατείται και η επαφή αυτή λέγεται επαφή αυτοσυγκράτησης.
Αν τώρα πατηθεί το μπουτόν stop η κλειστή επαφή του ανοίγει και το ρεύμα σταματάει να περνάει από το 2 στο 3 με αποτέλεσμα το ρελέ να έρθει στην θέση ηρεμίας του.

Όσο χρονικό διάστημα το ρελέ είναι "οπλισμένο", το φορτίο έχει τάση στα άκρα του, επομένως έχει παροχή ρεύματος και λειτουργεί.

Κάτω από το σχέδιο, στην στήλη 1 υπάρχει η ένδειξη ότι το ρελέ C (από το αρχικό της λέξης Coil = πηνίο) έχει μία ανοιχτή επαφή στην στήλη 2 και μία ακόμη ανοιχτή στην στήλη 3, διαφορετικές μεταξύ τους .

Η επαφή που κάνει την αυτοσυγκράτηση είναι πάντα μια ανοιχτή επαφή (NO) .

Μπορούμε να βάλουμε όσα μπουτόν start θέλουμε αρκεί να τα συνδέσουμε παράλληλα με το υπάρχον start και όσα μπουτόν stop θέλουμε αρκεί να τα συνδέσουμε σε σειρά με το υπάρχον stop.

Εδώ ένα άλλο κύκλωμα start stop με αυτοσυγκράτηση.


Παράδειγμα χρήσης χρονικών ρελέ στο μικρό plc - μικροελεγκτή LOGO! της siemens

 Ένα στοιχείο που χρησιμοποιείτε συχνά στους αυτοματισμούς και επομένως και στον προγραμματισμό του μικρού plc της Siemens Logo! είναι το χρονικό.

Υπάρχουν αρκετοί τύποι χρονικών αλλά οι πιο διαδεδομένοι είναι δυο:
1. Το χρονικό καθυστέρησης έναρξης (delay on) το οποίο καθυστερεί να οπλίσει το εσωτερικό ρελέ του, μετά τον οπλισμό του ίδιου, κατά καθορισμένο χρόνο που εμείς έχουμε ορίσει.
2. Το χρονικό καθυστέρησης λήξης (delay off) το οποίο καθυστερεί να απενεργοποιήσει το εσωτερικό ρελέ του, μετά την απενεργοποίηση του ίδιου, κατά ορισμένο χρόνο που εμείς έχουμε καθορίσει.

Έλεγχος χρονισμού αυτοματισμού μηχανής με κνώδακες (Εκκεντροφόροι - cams)

Κνώδακες ελέγχου χρονισμού 
Ο τερματικός διακόπτης μεταφέρει την εντολή
ανάλογα με το βαθούλωμα (ή εξόγκωμα) του κνώδακα

Κάθε μηχανή στην βιοτεχνία στην βιομηχανία ή στο σπίτι μπορεί να έχει επαναλαμβανόμενες κινήσεις, που ο συνδυασμός τους φέρνει το αποτέλεσμα που θέλουμε. Κάθε επαναλαμβανόμενη κίνηση έχει μια χρονική περίοδο που ορίζεται ως ο κύκλος της μηχανής.
Στην διάρκεια αυτού του κύκλου πρέπει να λειτουργήσουν διάφορα εξαρτήματα όπως βαλβίδες, ηλεκτρομαγνήτες, μοτέρ και άλλα στοιχεία του αυτοματισμού σε συγκεκριμένο εύρος μοιρών.
Ένας τρόπος για να συμβεί αυτό είναι και ο έλεγχος με κνώδακες.
Εξάρτημα ρύθμισης χρονισμού
Είναι μια μέθοδος που την βρίσκουμε σε παλιές μηχανές και σε σημερινές συσκευές με μικρό κόστος και απλό αυτοματισμό.

Ένας άξονας περιστρέφει το σύνολο των κνωδάκων έτσι ώστε σε μια πλήρη περιστροφή τους να αντιστοιχεί ένας κύκλος της μηχανής.

Σταθερά σε ένα σημείο και για κάθε κνώδακα, υπάρχει ο αντίστοιχος τερματικός διακόπτης που μεταφράζει την κίνηση σε ηλεκτρική επαφή ανάλογα με την θέση του κάθε βαθουλώματος (ή εξογκώματος).
Ο κάθε κνώδακας ρυθμίζεται μηχανικά με κλειδί για τον σωστό χρονισμό ή είναι από πριν κατασκευασμένος για σταθερό αριθμό μοιρών.

κνώδακες
Compact κουτί με κνώδακες 
Ο κνώδακας των φωτογραφείων, που είναι από παλιά μηχανή, αποτελείται από δυο πλάκες που η κάθε μια έχει 180° βαθούλωμα (ή εξόγκωμα). Ρυθμίζοντας την θέση του ενός, ως προς τον άλλο, πετυχαίνουμε ρύθμιση από 0° έως 180°, του μισού κύκλου της μηχανής δηλαδή. Ελέγχοντας όμως αν θα χρησιμοποιήσουμε την ανοιχτή ή κλειστή επαφή του τερματικού διακόπτη μπορούμε να έχουμε εύρος ρύθμισης από 0° έως 360°. Στην διάρκεια του κύκλου της μηχανής, ο συγκεκριμένος κνώδακας των φωτογραφείων, μας επιτρέπει μόνο ένα ανοιγόκλεισμα του τερματικού διακόπτη.

Οι κνώδακες είναι απλοί στην κατασκευή τους αλλά μειονεκτούν στην ακρίβεια που μπορούμε να

επιτύχουμε η οποία επηρεάζεται σχετικά εύκολα, κυρίως από μηχανικούς παράγοντες.

Κνώδακες 

Το ψηφιακό μέγγερ και οι λειτουργίες του (BENNING IT 101)

BENNING IT 101
Ψηφιακό μέγγερ Benning 
Για την μέτρηση της ωμικής αντίστασης μόνωσης υλικών, εξαρτημάτων και γενικά ηλεκτρολογικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού χρησιμοποιούμε το μέγγερ 
Ένα αξιόπιστο ψηφιακό, τυπικό μέγγερ είναι και αυτό των φωτογραφειών.

Μεγγόμετρο
Μέγγερ Benning τύπος ΙΤ 101
Το όργανο των φωτογραφειών έχει τις λειτουργίες του βολτομέτρου, του απλού ωμόμετρου, (μέτρηση με χαμηλή τάση) και της κύριας λειτουργίας του, δηλαδή του μεγγόμετρου.
Δεν είναι φτιαγμένο για ελέγχους υλικών που δουλεύουν πάνω από τα 600 volt όπως δείχνει και το "Χ" πάνω στην αναγραφή >600V κάτω ακριβώς από τον περιστροφικό διακόπτη.

Η μέτρηση της αντίστασης μόνωσης μπορεί να πραγματοποιηθεί σε διάφορες τάσης ελέγχου 50, 100, 250, 500 και 1000 βολτ DC ανάλογα του τη θέλουμε να μετρήσουμε και τι προδιαγραφών είναι αυτό που θέλουμε να μετρήσουμε.
Για την τιμή της ένδειξης της αντίστασης μόνωσης το όργανο διαιρεί την τάση τροφοδοσίας (Volt) με την ένταση του ρεύματος (μΑ) που "τραβάει" το υπό εξέταση εξάρτημα σύμφωνα με την σχέση από τον νόμο του Ωμ : R=V/I.

Για την πραγματοποίηση της μέτρησης αντίστασης μόνωσης το αντικείμενο δεν πρέπει να είναι συνδεμένο στο ρεύμα, να μην είναι υπό τάση και να έχει επιλεχθεί από τον περιστροφικό διακόπτη η τάση δοκιμής.

Βάζουμε τον μαυρο ακροδέκτη στην μεσαία υποδοχή (COM) και τον ένα από τους κόκκινους ακροδέκτες στην δεξιά υποδοχή (V), αν μας βολεύει συνδέουμε στην άκρη του ακροδέκτη και το κροκοδειλάκι. Το μαυρο, που έχει το "μηδέν" της τάσης συνδέεται εκεί που θα συνδεόταν η γείωση, π.χ. για μοτέρ στο σώμα του. Αν μετράμε αντίσταση μόνωσης καλωδίου, που είναι στον αέρα, δεν έχει σημασία ποιος ακροδέκτης θα συνδεθεί πού.
Πατώντας το πλήκτρο τεστ, είτε στο όργανο, είτε στον έναν από τους κόκκινους ακροδέκτες που έχει επάνω του το πλήκτρο τεστ και κρατώντας το πατημένο, μετά από λίγο μας δείχνει την τιμή της αντίστασης μόνωσης στην οθόνη.
Όσο μεγαλύτερη η τάση δοκιμής, τόσο μεγαλύτερης τιμής είναι η αντίσταση που μπορούμε να μετρήσουμε. Στην πρώτη φωτογραφία με τους αγωγούς στον αέρα και επομένως άπειρη αντίσταση, στα 50 βολτ μας δίνει αντίσταση μεγαλύτερη (το σύμβολο > αριστερά της μέτρησης) από 55 ΜΩ. Στην δεύτερη φωτογραφία, με τις ίδιες συνθήκες αλλά τάση 100 βολτ, μας δίνει αντίσταση μεγαλύτερη από 110 ΜΩ.

Το όργανο έχει και μνήμη για καταγραφή των μετρήσεων, αισθητήρα φωτός για να φωτίζει την οθόνη σε χαμηλό φωτισμό, ενδεικτικό για επικίνδυνη τάση στους ακροδέκτες, ενδεικτικό λαμπάκι pass αν θέλουμε να βλέπουμε ότι η αντίσταση είναι μεγαλύτερη από μια προεπιλεγμένη τιμή, επιλογή να μην χρειάζεται να κρατάμε πατημένο συνέχεια το test για την μέτρηση, καθώς και δυνατότητα μέτρησης των δεικτών Polarization index (PI) και Dielectric absorption rate (DAR) για λεπτομερή μέτρηση της αντίστασης μόνωσης.

Το μέγγερ (Megger) ως όργανο ελέγχου ηλεκτρικής μόνωσης

Μέγγερ 

Το Μέγγερ είναι ένα ηλεκτρικό εργαλείο που χρησιμοποιείτε για το έλεγχο της μόνωσης των διάφορων υλικών και εξαρτημάτων ή εγκαταστάσεων .

Στην πραγματικότητα μετράει την αντίσταση του υπό εξέταση στοιχείου ή κυκλώματος, σε κλίμακα μέγα ωμ (εκατομμύρια ωμ).

Για να το επιτύχει αυτό έχει εσωτερική γεννήτρια συνεχούς τάσης. Το συγκεκριμένο της φωτογραφίας έχει γεννήτρια 500 volts αλλά με πολύ μικρό, ακίνδυνο ρεύμα, το οποίο επιτυγχάνεται γυρνώντας με σταθερή καθορισμένη ταχύτητα την μανιβέλα .

Έλεγχος stepper μοτέρ μέσω του serial interface του arduino και της βιβλιοθήκης AccelStepper

Η βιβλιοθήκη για τα βηματικά μοτέρ που έρχεται μαζί με το περιβάλλον ανάπτυξης του arduino δεν έχει πολλές δυνατότητες ελέγχου. Μια πολύ καλή βιβλιοθήκη με πολλές δυνατότητες ελέγχου είναι η AccelStepper της εταιρίας airspayce  που μπορεί κανείς να την κατεβάσει ελεύθερα από το internet και να την εγκαταστήσει.

Με την βιβλιοθήκη AccelStepper μπορούμε να ελέγξουμε πάνω από ένα μοτέρ ταυτόχρονα από το arduino, κάτι που δεν υποστηρίζει η βασική βιβλιοθήκη. Επίσης σπουδαίο χαρακτηριστικό είναι ο έλεγχος επιτάχυνσης και επιβράδυνσης.

Ένα δοκιμαστικό πρόγραμμα σε λειτουργία φαίνεται στο παρακάτω video.

                                         Βηματικό bipolar μοτέρ

Το δοκιμαστικό κατσαβίδι του ηλεκτρολόγου.



Το κατσαβίδι του ηλεκτρολόγου.
Ένα μικρό δοκιμαστικό κατσαβίδι.

Το δοκιμαστικό είναι το πιο χρησιμοποιούμενο κατσαβίδι για έναν ηλεκτρολόγο.
Είναι συνήθως το εργαλείο που έχει πάντα μαζί του, πάνω του και το πρώτο που αναζητά.

Ανιχνεύει την παρουσία τάσης στην φάση του δικτύου παροχής της ΔΕΗ αλλά δουλεύει και ως κανονικό κατσαβίδι, κάτι που οι κατασκευαστές δεν συνιστούν.

Όταν ακουμπάμε την πίσω μεταλλική άκρη του κατσαβιδιού με το χέρι μας, ενώ την ίδια στιγμή η μύτη του κατσαβιδιού είναι υπό τάση, περνάει ένα πολύ μικρό ρεύμα, ακίνδυνο, δια μέσου του σώματος μας, προς την γη, με αποτέλεσμα να ανάψει το μικρό λαμπάκι που είναι εντός του διαφανούς περιβλήματος του κατσαβιδιού.
Το λαμπάκι είναι συνδεδεμένο σε σειρά με μια ωμική αντίσταση μεγάλης τιμής.

Κατσαβίδι
Τα τμήματα από τα οποία αποτελείται
το δοκιμαστικό κατσαβίδι
Το δοκιμαστικό κατσαβίδι αποτελείται από τα στοιχεία που φαίνονται στην 2η φωτογραφία.

Από κάτω προς τα πάνω είναι τα εξής:

Ένα κανονικό κατσαβίδι με καλή μόνωση.
Ένα αγώγιμο ελατήριο.
Μια κάψουλα που περιέχει μια αντίσταση κι ένα μικρό λαμπάκι συνδεδεμένα σε σειρά.
Μια μεταλλική, αγώγιμη τάπα.

Πριν την οποιαδήποτε χρήση του πρέπει οπωσδήποτε να το ελέγξουμε σε σημείο που ξέρουμε ότι υπάρχει τάση, όπως μια πρίζα, για να είμαστε σίγουροι για την λειτουργικότητά του. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και κάθε φορά που έχουμε υποψία για την λειτουργία του.

Δύο είναι τα σημεία που πρέπει να προσέχει κανείς περισσότερο κατά την χρήση του:

1. Στο έντονο φως της ημέρας και κυρίως στο φως του ήλιου, δεν φαίνεται καθαρά αν το λαμπάκι είναι  αναμμένο.
2. Σε κύκλωμα μετά από μετασχηματιστή απομόνωσης, ενώ υπάρχει τάση, το λαμπάκι δεν ανάβει σε κανένα από τα άκρα της εξόδους του.

Αν σε μια πρίζα σούκο βάλουμε δυο δοκιμαστικά ταυτόχρονα, ένα στην φάση και το άλλο στον ουδέτερο ή την γείωση, τότε και τα δυο δοκιμαστικά θα ανάψουν! Όχι γιατί ο ουδέτερος ή η γείωση είναι υπό τάση αλλά γιατί από το σώμα μας περνάει ρεύμα στον ουδέτερο ή την γείωση κάνοντας και τα δυο δοκιμαστικά να ανάβουν.

Στην αγορά υπάρχουν και δοκιμαστικά κατσαβίδια που περιέχουν μπαταρία. Με αυτά μπορούμε να κάνουμε περισσότερους ελέγχους, όπως να ελέγξουμε αν μια ασφάλεια είναι καλή (αλλιώς θα χρειαζόμασταν ωμόμετρο ή πολύμετρο), να δούμε τον θετικό πόλο μιας μπαταρίας π.χ. αυτοκινήτου κ.α.
Αυτά τα δοκιμαστικά είναι πιο ευαίσθητα από τα απλά και μπορεί να δημιουργήσουν αμφιβολία για την ένδειξή τους γι' αυτό δεν είναι δημοφιλή.


Το πολύμετρο και οι λειτουργίες του. Βολτόμετρο, ωμόμετρο, συχνόμετρο, αμπερόμετρο, καπασιτόμετρο.

Benning
Ένα τυπικό ψηφιακό πολύμετρο.

Ένα από τα πιο χρήσιμα όργανα ελέγχου για έναν ηλεκτρολόγο, και όχι μόνο, είναι το πολύμετρο.
Το όνομά του : "πολύμετρο" φανερώνει τις πολλές και διαφορετικές μετρήσεις που έχει δυνατότητα να πραγματοποιήσει.

Ο εβδομαδιαίος χρονοδιακόπτης. weekly timer

εβδομαδιαίος χρονοδιακόπτης

Όταν θέλουμε να ελέγξουμε τον ακριβή ώρα ενεργοποίησης και την διάρκεια λειτουργίας μιας ηλεκτρικής  κατανάλωση που επαναλαμβάνεται ανά εβδομάδα μπορούμε να χρησιμοποιούμε τον εβδομαδιαίο χρονοδιακόπτη. Αντίστοιχα υπάρχει και ημερήσιος χρονοδιακόπτης ενώ σπάνια χρησιμοποιείται ο μηνιαίος.
Ένας απλός εβδομαδιαίος ηλεκτρονικός χρονοδιακόπτης φαίνεται στην φωτογραφία.

Φωτιστικό led


led
φωτιστικό για ψευδοροφή 
  Ο φωτισμός στις εσωτερικές ηλεκτρικές εγκαταστάσεις είναι ένα σημαντικό τμήμα της όλης εγκατάστασης.
Είναι ο φωτισμός που δίνει ένα μεγάλο μέρος από την αισθητική και την λειτουργικότητα του χώρου.
100 led
Εσωτερικά φωτιστικού led
Είναι όμως και μια πάγια ανελαστική κατανάλωση που επιβαρύνει σταθερά τον λογαριασμό του ρεύματος.

  Η εξέλιξη στον φωτισμό μέσω ρεύματος, έχει περάσει από λίγα, σχετικά, στάδια, τουλάχιστον για τον οικιακό φωτισμό.
Ξεκίνησε από τις λάμπες πυρακτώσεως με το νήμα βολφραμίου να εκπέμπει φως λόγο θερμιονικής εκπομπής ηλεκτρονίων, μετά ήρθαν τα φωτιστικά φθορισμού με βάση τις φθορίζουσες χρωστικές και τώρα τα φωτιστικά led που βασίζονται στο ηλεκτρονικό στοιχείο της διόδου.
Κοντινό εσωτερικού φωτιστικού led
Υπάρχουν βέβαια πολλές παραλλαγές του τύπου φωτισμού που συναντάμε στα φωτιστικά δρόμων, γηπέδων και μεγάλων χώρων που προσανατολίζονται στην μεγάλη ποσότητα φωτισμού με την μικρότερη δυνατή κατανάλωση.

  Τα φωτιστικά τύπου led είναι τα καλύτερα από πλευράς κατανάλωσης ενέργειας γι' αυτό και έχουν συνεχώς μεγαλύτερη δημοτικότητα. Δεν έχουν την ίδια ποικιλία απόχρωσης όπως αυτών του φθορισμού αλλά δείχνει ότι είναι θέμα χρόνου να ξεπεραστεί και αυτή η συνθήκη.

τροφοδοτικό
Τροφοδοτικό φωτιστικού led
Η λέξη LED είναι από τα αρχικά γράμματα των λέξεων Light Emitting Diode, Δίοδος φωτιζόμενης εκπομπής.

  Η τιμή τους ξεκίνησε υπερβολικά μεγάλη αλλά όσο περνάει ο καιρός πέφτουν και οι τιμές.

  Στις φωτογραφίες  έχουμε ένα φωτιστικό για ψευδοροφή που αντικαθιστά το φωτιστικό 4Χ18 Watts, 4 λάμπες φθορισμού των 18 watts, σύνολο 72 watts, με 100 led των 0,4 watt σύνολο 40 Watts.


Ο παλμογράφος και οι λειτουργίες του

oscilloscope
Φορητός παλμογράφος μάρκας Agilent

 Ένα όργανο ελέγχου, με μεγάλες δυνατότητες, για τον ηλεκτρολόγο και κυρίως για τον ηλεκτρονικό μηχανικό είναι ο παλμογράφος.

Σε αντίθεση με το βολτόμετρο που μετράει μόνο την ενεργό τιμή της εναλλασσόμενης τάσης και μάλιστα με ακρίβεια μόνο στα 50 Hz, ο παλμογράφος μας δίνει πλήρη εικόνα της τάσης, οποιασδήποτε μορφής, ανά πάσα στιγμή, ανάλογα και με τις δυνατότητες δειγματοληψίας σήματος του οργάνου.
Στην πραγματικότητα στην οθόνη του παλμογράφου βλέπουμε την γραφική παράσταση της τάσης σε συνάρτηση με τον χρόνο. Στον κάθετο άξονα έχουμε την τάση και στον οριζόντιο τον χρόνο.
Αν ο παλμογράφος δέχεται ένα σήμα εισόδου είναι ενός καναλιού, αν δέχεται δυο σήματα είναι δυο καναλιών, όπως είναι αυτός των φωτογραφιών.
Με κόκκινο χρώμα έχουμε την παράσταση του πρώτου καναλιού (CH1) και με μπλε χρώμα την παράσταση του δεύτερου καναλιού (CH2).
Στην φωτογραφία του παραδείγματος έχουμε συνδέσει στο δεύτερο κανάλι τον ουδέτερο (μηδέν) και την φάση μιας πρίζας σούκο.
Το κάθε τετραγωνάκι αντιστοιχεί στις μονάδες που έχουμε ορίσει μέσω των κουμπιών ελέγχου. Στην φωτογραφία είναι ρυθμισμένο στα 100 volts και 20 msec. Η ρύθμιση του χρόνου στον οριζόντιο άξονα είναι πάντα κοινή και για τα δυο κανάλια .

οθόνη
220 volts στην οθόνη του παλμογράφου 
Δεξιά της οθόνης στην κάτω φωτογραφία βλέπουμε για το δεύτερο κανάλι και την ενεργό τιμή (RMS 220Volts), την μέγιστη κορυφή της τάσης (Max 308Volts) καθώς και την απόσταση από την αρνητική κορυφή έως την θετική κορυφή (Pk-Pk, peak to peak 612 Volts).
Αν ήταν σωστά ρυθμισμένο θα έδειχνε και την συχνότατα (Freq 50Hz)
Ο ακροδέκτης που είναι συνδεμένος στο κανάλι 2 έχει επάνω του χαραγμένη την ένδειξη 10Χ όπως φαίνεται κάτω αριστερά στην φωτογραφία (CH2 Probe) και αυτό γιατί για μεγάλες τιμές τάσης χρησιμοποιούμε ακροδέκτη με υποβιβαστή τάσης (εδώ 10 φορές) που το δηλώνουμε στον παλμογράφο για να μας δείχνει τα σωστά νούμερα στην οθόνη.
Μεγάλη προσοχή πρέπει να δίνεται στην σύνδεση των ακροδεκτών καθώς αυτό που θα "βλέπουμε" ως μηδέν (συνήθως συνδέεται με κροκοδείλάκι) δεν πρέπει να συνδεθεί σε τάση πάνω από ένα όριο που ορίζει ο κατασκευαστή (π.χ. 50 volts σε σχέση με την γη) ενώ δεν μπορεί το κάθε κανάλι να έχει διαφορετικό μηδέν. Αν συνδέσουμε το μηδέν για το ένα (οποιοδήποτε) κανάλι δεν χρειάζεται να συνδέσουμε το μηδέν στο άλλο κανάλι και καλύτερα να μην το κάνουμε.
Την θέση του μηδέν της τάσης μπορούμε να την μετατοπίσουμε ( Στην οθόνη: Position to 0) για να έχουμε καλύτερη ένδειξη και να μην συμπίπτει μα το άλλο κανάλι καθώς και να πάμε τα πάνω κάτω (Invert).

Ηλεκτρολογικό σχέδιο ισχύος και αυτοματισμού, ελέγχου φοράς περιστροφής τριφασικού μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα

AC motor
Ηλεκτρολογικό σχέδιο κυκλώματος ισχύος για
δεξιόστροφη και αριστερόστροφη φορά περιστροφής
τριφασικού κινητήρα βραχυκυκλωμένου δρομέα. 
Τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα (ΑΤΚΒΔ : Ασύγχρονος Τριφασικός Κινητήρας Βραχυκυκλωμένου Δρομέα ) περιστρέφονται δεξιόστροφα ή αριστερόστροφα ανάλογα με την διαδοχή των τριών φάσεων της παροχής τους.

Η Κλέμα ή Κλέμενς (Clemens). Στοιχείο ηλεκτρικής ένωσης αγωγών



Κοινή κλέμα ή κλέμα πολύφωτου
για 1,5 έως 2,5 καρέ αγωγούς 

Ένα από το πιο συχνά χρησιμοποιούμενο υλικό για έναν ηλεκτρολόγο είναι η γνωστή σε όλους κλέμα.
Χρησιμοποιείτε στην ηλεκτρική ένωση δυο αγωγών με βίδες συγκράτησης ενώ διαθέτει εξωτερική πλαστική μόνωση.

Το όνομά τους : "κλέμα" προέρχεται από το όνομα "Clemens" της γερμανικής εταιρείας που το κατασκεύασε και το πρωτοπαρουσίασε. Αρκετοί την γράφουν με δυο μι, "κλέμμα" αλλά πιο σωστά είναι με ένα μι.

Ο αντιστροφέας ή inverter. Ελεγκτής στροφών τριφασικών μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα.

Inverter αντιστροφέας.
Κύκλωμα αντιστροφέα ή inverter 

Τα τριφασικά μοτέρ βραχυκυκλωμένου δρομέα, που είναι η πρώτη επιλογή για πλήθος εφαρμογών, έχουν την ταχύτητά τους άμεσα εξαρτώμενη από την συχνότητα του ρεύματος τροφοδοσίας τους.
Στην χώρα μας, όπως και παντού στην γη, η συχνότητα είναι καθορισμένη και σταθερή από τον πάροχο και δεν μπορεί να επιλεχθεί (σε εμάς η Δ.Ε.Η. στα 50 Hz).
Ο μόνος ικανοποιητικός τρόπος για να ελέγξουμε τις στροφές είναι μέσω αντιστροφέα ή inverter.

Ο αντιστροφές, όπως λέει και το όνομά του, "αντιστρέφει" (invert) την τάση, από συνεχή στην είσοδο του, εσωτερικά βέβαια γιατί η πραγμστική είσοδος που βλέπουμε εμείς είναι ac και την κάνει εναλλασσόμενη ελεγχόμενης ενεργούς τιμής και συχνότητας στην έξοδό του.

Η τεχνική της δημιουργίας εναλλασσόμενης τάσης από συνεχή, που συνήθως επιλέγεται από τους κατασκευαστές των inverters, είναι η P.W.M. (Pulse Width Modulation)
Την συνεχή τάση που χρειάζονται, την φτιάχνουν, εσωτερικά, από την εναλλασσόμενη παροχή τους με μονοφασική ή τριφασική γέφυρα ανόρθωσης.

inverter
Schneider μονοφασικό inverter
Το βασικό σχέδιο λειτουργίας ενός inverter φαίνεται στην εικόνα.
Ως διακοπτικά στοιχεία, Τ1 έως Τ6, χρησιμοποιούνται γρήγορης απόκρισης τρανζίστορ ισχύος. Οι δίοδοι D1 έως D6, που είναι δίοδοι ελευθέρας ροής είναι και αυτοί γρήγορης απόκρισης και είναι για την προστασία των τρανζίστορ.

Υπάρχουν στην αγορά μονοφασικά inverter που είναι για μικρά τριφασικά μοτέρ, και τα τριφασικά inverter που προορίζονται για μεγαλύτερα μοτέρ.
Ο χαρακτηρισμός μονοφασικό ή τριφασικό, φανερώνει την τροφοδοσία τους, αν δηλαδή έχουν ως είσοδο μονοφασική τάση 230 volts για την Ελλάδα, ή τριφασική 400 volts . Επίσης προσδιορίζουν και την μέγιστη ενεργό τιμή της τάση εξόδου που μπορούν να δώσουν, δηλαδή 230 volts για τα μονοφασικά και 400 volts για τα τριφασικά.

Οι παράμετροι λειτουργίας των inverter ποικίλουν ανάλογα με την φίρμα, το μέγεθος της ισχύς τους και τις δυνατότητες τους και "περνιούνται" στην μνήμη τους είτε από το πάνελ τους με την οθόνη που έχουν, είτε σε αρκετά μοντέλα, μέσω Η/Υ. Τελευταία η παραμετροποίηση γίνεται και από κινητό τηλέφωνο μέσω bluetooth.
Inverter
Το στοιχεία του inverter σε ταμπελάκι
στα πλάγια του. 
Οι βασικοί παράμετροι περιλαμβάνουν τον χρόνο επιτάχυνσης (σε πόσα δευτερόλεπτα από την εκκίνηση θα φτάσει τις επιλεγμένες στροφές - συχνότητα) , τον χρόνο επιβράδυνσης (σε πόσα δευτερόλεπτα από την εντολή στοπ θα φτάσει στην ελάχιστη επιτρεπτή συχνότητα πριν σταματήσει), την ελάχιστη και μέγιστη συχνότητα λειτουργίας, την ρύθμιση μέγιστου ρεύματος εξόδου και ρεύματος θερμικού.
Η κύρια προστασία του κινητήρα, που συνδέεται με inverter, είναι μέσω παραμέτρου που ρυθμίζεται στην ίδια τιμή που ρυθμίζεται και το κοινό θερμικό ή θερμομαγνητικό και συνήθως είναι (το μέγιστο) στην ονομαστική τιμή της έντασης του μοτέρ.
Στην οθόνη έχουμε επιλογή να εμφανίσουμε σε πραγματικό χρόνο διάφορες μετρούμενες τιμές όπως η τάση εισόδου, εξόδου, η DC τάση μετά την ανόρθωση και το ρεύμα που τραβάει το φορτίο.
inverter
Κάτω από το καπάκι του inverter











Λόγω του τρόπου δημιουργίας της εναλλασσόμενης τάσης, με κερματισμό της συνεχούς με ηλεκτρονικούς διακόπτες σε μεγάλες συχνότητες (περίπου 5 με 20 KHz, επιλεγόμενη μέσω παραμέτρου) υπάρχουν και οι αναπόφευκτες ανεπιθύμητες αρμονικές, όπως λέγονται οι συχνότητες που είναι πολλαπλάσιες της συχνότητας κερματισμού.
Στα μοτέρ που ελέγχονται από inverter υπάρχει το μειονέκτημα της άσκοπης "κυκλοφορίας" αυτών των αρμονικών ρευμάτων που δημιουργούν ανεπιθύμητη θερμότητα στους αγωγούς και μπορεί σε κάποιες περιπτώσεις η σπατάλη ενέργειας να είναι μετρήσιμη και σχετικά μεγάλη π.χ. στις μεγάλες βιομηχανίες με μεγάλα μήκη αγωγών.

Το καλώδιο από τον αντιστροφέα έως το μοτέρ πρέπει να έχει αγώγιμο γειωμένο μανδύα, να είναι δηλαδή μπλενταζέ, όπως λέγεται, γιατί οι συχνότητες των αρμονικών είναι τέτοιες που μεταδίδονται  ως ηλεκτρομαγνητικός παλμός κάνοντας "παράσιτα" στα διπλανά κυκλώματα και βέβαια δεν είναι καλά για τον άνθρωπο.

Τριφασικός αντιστροφέας τριφασικός.
Τριφασικό inverter μάρκας yaskawa (της OMRON)
Τα μοτέρ που ελέγχονται με inverter πρέπει να έχουν καλό αερισμό γιατί στις χαμηλές στροφές δεν είναι επαρκής ο αερισμός από τις δικές τους φτερωτές ψύξης.
Αν δουλεύουν συνέχεια σε χαμηλές στροφές πρέπει να μπει ξεχωριστός ανεμιστήρας ψύξης. Υπάρχουν  ειδικά κατασκευασμένα μοτέρ με μεγαλύτερες επιφάνειες απαγωγής θερμότητας (τα πτερύγια του μοτέρ) ειδικά για να οδηγούνται από inverter.

Πυκνωτής εντός του inverter
Αχρηστευμένο inverter από σκασμένο πυκνωτή 

Τα κλιματιστικά με inverter ελέγχουν τις στροφές του μοτέρ του κομπρεσέρ του φρέοντος σύμφωνα με την ρύθμιση της θερμοκρασίας και όχι με τις μέγιστες στροφές του μοτέρ, όπως θα γινόταν αν δεν είχαν το inverter, επιτυγχάνοντας έτσι καλύτερο αποτέλεσμα και κάποια οικονομία.

Τα μικρά inverter που χρησιμοποιούνται συνδέοντας τα στην θέση του αναπτήρα του αυτοκινήτου για να "βγάλουν" παροχή πρίζας σούκο έχουν σταθερή 50Hz και όχι μεταβλητή συχνότητα, ενώ τα φθηνά μοντέλα "βγάζουν" τετραγωνικό παλμό, πολύ μακριά από τον ημιτονικό της ΔΕΗ.